Đại biểu Quốc hội góp ý về Luật Giám định tư pháp (sửa đổi)

Thứ tư - 27/11/2019 07:51
(QT) - Sáng ngày 25/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Luật Giám định tư pháp (sửa đổi). Đại biểu HOÀNG ĐỨC THẮNG, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh tham gia phát biểu thảo luận, trong đó đã lấy dẫn chứng vụ án “Buôn lậu” và “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Quảng Trị và thành phố Đà Nẵng để chứng minh cho việc cần phải sửa đổi, bổ sung một số nội dung quan trọng về tư cách pháp lí của các cá nhân, tổ chức thực hiện việc giám định tư pháp. Sau đây là nội dung phát biểu của đại biểu.
Đại biểu Hoàng Đức Thắng phát biểu tại hội trường​
Đại biểu Hoàng Đức Thắng phát biểu tại hội trường​

Một là, về Điều 6 Các hành vi bị nghiêm cấm: Mặc dù dự thảo luật không đưa Điều 6 vào nội dung cần sửa đổi, bổ sung nhưng qua thực tế tôi đề nghị bổ sung quy định về một hành vi cần bị nghiêm cấm sau đây: “Không từ chối giám định trong trường hợp nội dung trưng cầu, yêu cầu giám định không phù hợp với phạm vi chuyên môn hoặc không có đủ năng lực, điều kiện cần thiết cho việc thực hiện giám định”. Bởi vì: Giám định tư pháp là việc làm hết sức quan trọng, kết luận giám định tư pháp thể hiện giá trị khoa học và pháp lí. Trong hoạt động tố tụng nó là cơ sở quan trọng và trong những trường hợp cụ thể, nó có ý nghĩa quyết định để giải quyết vụ án. Vì vậy, nếu nội dung trưng cầu, yêu cầu giám định không phù hợp với phạm vi chuyên môn hoặc không có đủ năng lực, điều kiện cần thiết cho việc thực hiện giám định mà cơ quan được trưng cầu giám định “không từ chối” giám định sẽ dẫn đến hậu quả khôn lường như đã từng xảy ra đối với vụ án “Buôn lậu” và “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” tại tỉnh Quảng Trị và TP. Đà Nẵng mà tôi đã báo cáo trước Quốc hội hôm 4/11 vừa qua.

 

Cụ thể trong vụ án này, cơ quan Cảnh sát điều tra trưng cầu một cơ quan giám định không có kiến thức chuyên môn, không có điều kiện để thực hiện yêu cầu giám định tư pháp. Trong trường hợp này, lẽ ra họ có nghĩa vụ phải từ chối giám định theo quy định của pháp luật. Ngược lại họ tự ý mời cơ quan khác không có tư cách pháp nhân về giám định tư pháp phối hợp giám định và tất cả những người tham gia việc giám định này đều không phải là giám định viên tư pháp, hay giám định tư pháp theo vụ việc, có nghĩa họ đã cấu kết với nhau thực hiện hành vi “giám định chui”. Cùng với những sai lầm nghiêm trọng, không tuân thủ các quy định về phương pháp đo, tính khối lượng gỗ nên họ đã cho ra Bản kết luận giám định với số lượng gỗ tăng thêm hơn 78m3 ngoài số lượng gỗ hợp pháp mà doanh nghiệp đã khai báo Hải quan, do đó đã làm sai lệch hoàn toàn bản chất sự thật khách quan của vụ việc, mà lẽ ra Toà án phải bác bỏ nó, nhưng ngược lại Toà án lại căn cứ vào Bản kết luận giám định vi phạm nghiêm trọng pháp luật này để buộc tội các bị cáo. Đây chính là “nút thắt” oan nghiệt của vụ án cần được “tháo bỏ” để công lí được bảo vệ, pháp luật được thượng tôn.

 

Sự thực khách quan này đã phơi bày ra những việc làm tuỳ tiện, vi phạm, khuất tất trong hoạt động giám định tư pháp và xét xử của Toà án mà từ bấy lâu nay chưa được giám sát, phát hiện xử lí; nó phủ nhận hoàn toàn ý kiến của Chánh án Tòa án NDTC Nguyễn Hoà Bình đã báo cáo trước Quốc hội hôm 5/11 vừa qua.

 

Từ đó có thể thấy rằng: Việc thực thi pháp luật về giám định tư pháp thời gian qua bộc lộ những bất cập ngay cả trong nội dung quy phạm pháp luật cần được bổ sung, sửa đổi cũng như trong ý thức tuân thủ pháp luật cần được giám sát, chấn chỉnh xử lí; đó cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến các vụ án oan sai. Vì vậy, cần thiết phải bổ sung vào điều luật về hành vi nghiêm cấm như phân tích trên đây để ngăn chặn ngay từ đầu việc làm tuỳ tiện, trái pháp luật cũng như để làm cơ sở xử lí vi phạm trong hoạt động giám định tư pháp.

 

Nếu trong trường hợp không bổ sung vào Điều 6 thì nên sửa Điều 11 và Điều 24 của luật theo hướng: Quy định “từ chối giám định” là một “nghĩa vụ” của giám định viên tư pháp và của tổ chức được trưng cầu, yêu cầu giám định. Hiện nay, tại Điều 11 luật quy định gộp chung cả quyền và nghĩa vụ của giám định viên tư pháp; còn tại Điều 24 thì quy định việc “từ chối giám định” vào khoản 1 (Tổ chức được trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp có quyền) là bất hợp lí, vì đã là “quyền” thì có thể thực hiện hoặc không thực hiện, mà nên thiết kế vào khoản 2 (Tổ chức được trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp có nghĩa vụ) để bắt buộc phải thực hiện.

 

Hai là, về Điều 20 công nhận và đăng tải danh sách người giám định tư pháp theo vụ việc, tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc. Đề nghị bỏ hoặc sửa lại đoạn cuối Khoản 2 vì quy định như dự thảo là chưa chặt chẽ, thủ tục rườm rà. Lí do như sau:

 

Thứ nhất, dự thảo quy định: Trong trường hợp cần trưng cầu đối với những lĩnh vực không có người giám định tư pháp theo vụ việc, tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc thì người trưng cầu giám định có thể trưng cầu cá nhân, tổ chức chuyên môn có đủ điều kiện không thuộc danh sách đã công bố để thực hiện giám định nhưng phải nêu rõ lí do trong quyết định trưng cầu.

 

Vấn đề đặt ra ở đây là căn cứ tiêu chí nào để người trưng cầu giám định nhận diện “cá nhân, tổ chức chuyên môn có đủ điều kiện” để trưng cầu? Ai bảo đảm cá nhân, tổ chức đó có đủ điều kiện?

 

Thứ hai, dự thảo quy định: “Theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan chuyên môn của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cơ quan trung ương đóng trên địa bàn cấp tỉnh có trách nhiệm giới thiệu cá nhân, tổ chức có đủ điều kiện thực hiện giám định ngoài danh sách đã được công bố”.

 

Vậy, tại sao không thay việc giới thiệu cá nhân, tổ chức đó bằng một quyết định công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc để cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trưng cầu cho đảm bảo tính pháp lí, danh chính, ngôn thuận?

 

Thứ ba, kết luận giám định là cơ sở pháp lí quan trọng để giải quyết vụ án. Việc công nhận tư cách pháp nhân cho các tổ chức, cá nhân giám định tư pháp nhất thiết phải được thực hiện theo một quy trình, yêu cầu, bảo đảm tính pháp lí chặt chẽ, tránh sự dễ dãi, tạo kẻ hở cho các hành vi tuỳ tiện, lợi dụng, vi phạm pháp luật. Mặt khác, quy định như thế này sẽ xung đột với nội dung trong một số điều của luật này và các luật khác có liên quan, cần được xem xét thấu đáo.

 

Vì vậy, tôi đề nghị bỏ đoạn này hoặc sửa lại như sau:

 

“Trong trường hợp cần trưng cầu đối với những lĩnh vực không có người giám định tư pháp theo vụ việc, tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc thì người trưng cầu giám định đề nghị các cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, quyết định công nhận bổ sung người giám định tư pháp theo vụ việc ngoài danh sách đã được công bố để cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trưng cầu”.

 

Ba là, về Điều 24, Quyền và nghĩa vụ của tổ chức được trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp

 

- Tại khoản 2. Tổ chức được trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp có nghĩa vụ, dự thảo quy định:

 

a) Tiếp nhận và phân công người có trình độ chuyên môn, khả năng nghiệp vụ phù hợp với nội dung trưng cầu, yêu cầu giám định thuộc tổ chức mình thực hiện giám định và chịu trách nhiệm về năng lực chuyên môn của người đó...

 

Dự thảo quy định như vậy là chung chung, rất dễ bị áp dụng tùy tiện. Vì vậy, đề nghị thay đoạn “người có trình độ chuyên môn, khả năng nghiệp vụ phù hợp với nội dung trưng cầu, yêu cầu giám định” bằng “người giám định tư pháp có trình độ chuyên môn, khả năng nghiệp vụ phù hợp với nội dung trưng cầu, yêu cầu giám định” và bỏ đoạn “chịu trách nhiệm về năng lực chuyên môn của người đó” vì quy định như vậy là không cần thiết.

Tác giả bài viết: Phạm Hồng Nam (tổng hợp)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây