CHÀO MỪNG ĐẠI HỘI ĐẢNG CÁC CẤP TIẾN TỚI ĐẠI HỘI TOÀN QUỐC LẦN THỨ XIII CỦA ĐẢNG

Rộn ràng mùa hái nấm tràm vùng cao

Thứ sáu - 25/10/2019 09:23
(QT) - Có dịp lên Vĩnh Khê, 1 trong 3 xã miền núi phía Tây của huyện Vĩnh Linh dọc theo đường Hồ Chí Minh, nhìn xa xa 2 bên đường, thấy dường như khách qua đường đều bị thu hút bởi một điều gì đó. Họ nán lại, không ngần ngại cơn mưa có phần nặng hạt để ghé vào các sạp nhỏ. Nhìn chúng tôi có vẻ tò mò, chị Hồ Thị Thoa, Chủ tịch Hội LHPN xã Vĩnh Khê, một thành viên theo đoàn công tác, cho biết: “Người ta mua nấm đấy, mùa nấm tràm đã về”.
Nhộn nhịp cảnh mua bán nấm tràm ở xã miền núi Vĩnh Khê. Ảnh: Nguyễn Đồng
Nhộn nhịp cảnh mua bán nấm tràm ở xã miền núi Vĩnh Khê. Ảnh: Nguyễn Đồng

Chị Thoa kể về những chuyến đi hái nấm tràm đầy thú vị vào các mùa nấm trước. Nghe đến nấm tràm đã lâu song chưa có cơ hội khám phá loại nấm vô cùng đặc biệt này, đúng dịp, chúng tôi ngỏ ý xin chị một buổi hẹn cùng đi hái nấm tràm. Chị vui vẻ nhận lời. Đúng một tuần sau, sau những ngày mưa dài, chúng tôi thực sự được trải nghiệm, được hòa vào không khí rộn ràng mùa hái nấm tràm vùng cao cùng đồng bào dân tộc Vân Kiều.

 

Xuất phát 5 giờ sáng từ thị trấn Hồ Xá, chúng tôi vượt qua cầu Khe Cáy đến ngã tư thị trấn Bến Quan thì rẽ phải. Đây là con đường được bao quanh bởi vùng gò đồi với những đồi tràm, rừng tràm bao la, bát ngát. Không mất nhiều thời gian, chúng tôi tìm đến được nhà chị Hồ Thị Vân ở thôn Khe Cát, theo sự liên hệ của chị Thoa. Ngôi nhà cách không quá xa ngọn đồi nên đi một lúc chừng 2km, chúng tôi đã đến được chân đồi tràm. Giờ này vừa bắt đầu buổi sáng nên khá đông người đi hái nấm. Mọi người gọi nhau í ới xôn xao cả một góc chân đồi. Người đi hái nấm rất đa dạng, từ người lớn đến trẻ nhỏ, từ phụ nữ đến thanh niên, từ bác nông dân đến cậu học trò. Ai rãnh rỗi đều có thể đi hái nấm tràm, bất kể ngày nắng hay lúc mưa. Chúng tôi vượt qua con đường dốc và trơn hơn, vừa đi chị Vân vừa giới thiệu về loại nấm đặc biệt được thiên nhiên ưu ái ban tặng cho vùng đồi núi này.

 

Ở miền Trung, nấm tràm có nhiều ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế. Nấm tràm ở Vĩnh Linh thường mọc ở vùng gò đồi, những khu đồi tràm, rừng tràm thuộc các xã Vĩnh Long, Vĩnh Chấp nhưng nhiều nhất vẫn là 3 xã vùng cao Vĩnh Ô, Vĩnh Hà, Vĩnh Khê. Cứ vào độ tháng 5 đến tháng 7 âm lịch, khi thời tiết bắt đầu chuyển mùa, những cơn mưa thu đầu tiên đổ xuống những rừng tràm cũng là thời điểm dưới các lớp lá, vỏ thân tràm mục, những khoảnh nấm tràm bắt đầu mọc lên. Đặc biệt, những ngày giao mùa, mưa nắng đan xen, nấm tràm đua nhau nở rộ, kín cả những gốc tràm. Nấm tràm thường mọc nhanh nhưng cũng chóng tàn, thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ từ 3 đến 5 ngày. Vậy nên người dân thường tranh thủ hái khi nấm vừa nhú lên khỏi mặt đất, khoảng 2 ngày sau mưa, đó cũng là lúc nấm tràm ngon nhất.

 

Chúng tôi tiếp tục tiến sâu vào đồi tràm, càng vào sâu, không khí dường như càng trong lành hơn, tiếng mọi người trò chuyện, vui đùa, tiếng bước chân hối hả hòa quyện cùng tiếng chim hót líu lo, tiếng gió rì rào, mơn man tạo thành một bản nhạc rừng nghe rất lạ và vui tai. “Có nấm rồi!”, tiếng một cậu bé nhanh chân đi cách xa đoàn tìm nấm một khoảng khá xa mừng rỡ thông báo cho các bạn. Đám trẻ nhanh chóng truyền nhau, hăng hái chạy đến nơi cậu bé có làn da đen nhẻm ấy. Nhìn theo hướng đám trẻ, chị Vân bảo nấm tràm thường mọc thành từng cụm, nên khi phát hiện được một điểm nấm thì chắc chắn khu đó nấm còn rất nhiều. Hiểu được ý chị nói, chúng tôi tản ra, tìm nấm theo từng nhóm. Một góc đồi tràm chẳng mấy chốc đã kín bóng những người hái nấm. Quan sát kĩ, quả là khu vực quanh đó, nấm vừa nhú dày đặc. Nấm tràm nhận biết khá dễ, với hình dáng giống như một chiếc ô, tai nấm màu tím, bên trong và thân màu trắng ngà. Hái được những cây nấm đầu tiên, cảm giác thật khó tả. Đi tìm hái nấm như đang chơi trò trốn tìm vậy, người may mắn sẽ tìm được, người không may mãi chẳng thấy. Cùng đi chung với nhau, cùng hái một địa điểm nhưng có người hái được đầy giỏ, có người chưa được cây nào; tìm chưa được sẽ muốn tìm bằng được, tìm được một khoảnh nấm sẽ quyết tâm hái cho bằng hết mới về. Cứ thế hẳn đã có một sự cạnh tranh ngầm đầy thú vị giữa các gia đình, các nhóm, các cá nhân xem bên nào hái được nhiều nấm hơn. Và chính điều đó như thôi thúc mọi người tiến mãi, tìm mãi, hái mãi không muốn dừng…. Sau 2 giờ đồng hồ, chị Vân đã hái được một rổ cỡ lớn vừa đầy. Thấy số nấm của chúng tôi cũng được kha khá, chị cười động viên: “Chúng ta về thôi, còn kịp bán nấm”…

 

Chỗ bán nấm gồm những sạp nhỏ ngay bên lề đường Hồ Chí Minh. Lúc này, cũng khá nhiều gia đình đã ra và bày bán từ trước. Những sạp hàng cách nhau không quá xa, tất cả như tạo nên một phiên chợ nấm thu nhỏ. Hầu như gian hàng nào cũng có người đang hỏi mua nấm tràm, có cả những tiểu thương vừa đến thu mua nấm. Người biết ăn nấm mua rất nhiều, khách du lịch thì đa phần chưa biết, họ đi ngang qua thấy đông nên dừng lại hỏi, vậy nên những người bán vừa kiêm luôn hướng dẫn viên, bày vẽ tỉ mĩ cách chế biến nấm tràm thế nào cho ngon miệng. Tiếng trao đổi, trò chuyện làm huyên náo cả một đoạn đường dài. Nếu như trước đây, chỉ người dân bản địa sống tại những cánh rừng tràm mới biết ăn và lên đồi hái nấm, chia ra từng mẹt, từng rổ rồi bày bán ngay trước cửa nhà cho khách qua đường, thì nay, dần dần, món ngon này đã được nhiều người thị trấn biết đến, khách du lịch tìm mua, nhiều đến nỗi nấm tràm trở thành một món ăn đặc sản. Thấy được nguồn lợi từ đây, người dân rủ nhau đi hái nấm ngày một đông. Có ngày mỗi gia đình đông người có thể hái được từ 20 - 30 kg nấm, có khi lên đến trên 50 kg. Nhiều tiểu thương mùa vụ cất công đến tận nơi thu mua nấm tràm rồi mang về xuôi bán lại.

 

Anh Nguyễn Văn Sơn, một tiểu thương từ huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình cho biết: “Hằng năm, cứ đến mùa nấm tràm tôi cùng vợ lại vào đây thu mua về bán lẻ cho các hộ gia đình cũng như nhập vào các nhà hàng kinh doanh ăn uống. Nhiều khi nấm không đủ để cung ứng cho thị trường đang ngày càng được mở rộng. Ở xã Vĩnh Khê bà con rất chăm hái nấm tràm nên luôn có mối nấm tràm ổn định. Những mùa sau chúng tôi sẽ lại vào đây thu mua nấm tràm.”. Với giá gốc đầu mùa từ 10.000- 15.000/kg nấm nếu bán trực tiếp; xuống thị trấn, tăng lên dao động từ 20.000-25.000/kg, có gia đình thu được gần cả triệu đồng/ ngày, tiểu thương từ 200.000- 300.000/ngày. Đây là một khoản thu không hề nhỏ đối với đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn cũng như những tiểu thương mùa vụ.

 

Sau một hồi bán liền tay, chị Vân phấn khởi báo đã bán gần hết số nấm và thu về gần 400 ngàn đồng. Với số tiền này chị đủ mua sắm thêm sách vở, áo quần để 2 đứa con nhỏ đến trường thêm phần tươm tất. Niềm vui trong ánh mắt giản dị song thật quá đong đầy. Trên đường về nhà, chị bảo hôm nay sẽ đãi đoàn chúng tôi một món đặc biệt từ chính những cây nấm chúng tôi vừa hái được. Được biết, tùy mỗi vùng miền, tùy vào khẩu vị của từng gia đình, nấm tràm được chế biến thành nhiều món ngon, chẳng hạn như nấm xào khoai lang, nấm xào lòng heo, lẩu nấm, súp nấm… Nhưng dù với món nào, dân dã, mộc mạc hay cầu kì, chế biến món ăn từ nấm tràm đều phải đúng điệu. Và hôm nay, chúng tôi được biết thêm một cách nấu độc đáo, rất riêng của đồng bào dân tộc Vân Kiều: Cháo nấm tràm cà xanh. Trước tiên, hầm cháo bằng gạo cùng một ít xương heo. Trong lúc đợi gạo nở mềm sẽ gọt nấm. Khi gọt nấm, nhất là loại nấm tràm vừa nhú búp tròn, không nên chẻ ra mà để nguyên nhằm giữ vị. Gọt xong bỏ nấm vào nước muối pha loãng, ngâm một lúc, xả lại nước sạch, để ráo. Phi ít hành tím đến vàng dòn thì cho nấm vào xào chung, nêm nếm gia vị vừa thấm, bắc chảo ra khỏi bếp. Khi gạo nở hoa, trút chảo nấm cùng quả cà xanh đã bổ đôi vào nồi cháo, quấy nhẹ đều tay, đợi nồi cháo sôi lại rồi bắc xuống bếp. Cháo được múc ra bát lớn, bỏ thêm hành lá, rắc ít hạt tiêu, thêm khoanh chanh, khoanh ớt trái rồi dùng nóng. Thử một cây nấm nguyên, cảm nhận rất đắng, đúng như cái vị đặc trưng của nấm tràm mà người ta thường nhắc đến.

 

Thấy một anh trong đoàn nhăn mặt có lẽ vì đắng quá, ông Hồ Ang, bố chồng của chị Vân cười: “Nhiều người như chú ấy lắm, lúc đầu kiên quyết từ chối vì ngại đắng, song khi ăn được lần đầu sẽ có lần thứ hai và một khi đã ăn quen vài lần thì chính vị đắng của nấm lại khiến người ta muốn ăn mãi, nhớ mãi. Cũng như thuốc đắng dã tật, nấm đắng vậy nhưng lại có tác dụng thanh nhiệt trong cơ thể rất tốt, còn hiệu quả hơn cả chục thứ thuốc mát gan mát phổi bán dưới thị trấn ấy chứ…”. Quả vậy, nhai kĩ hơn và dần nuốt nhẹ, nấm sẽ cho vị ngọt thanh mát bất ngờ, tựa như lúc được thưởng thức chén trà ngon, nóng hổi vậy. Cứ thế, bỏ qua sự e ngại ban đầu, bát cháo của chúng tôi dần vơi đi. Những ngày vào thu tiết trời se se lạnh, thật thú vị khi được ngồi quây quần bên nồi cháo nấm tràm còn tỏa khói nghi ngút. Thưởng thức một bát cháo đầy đủ hương vị, vị ngọt béo từ gạo, xương kết hợp vị đắng, dai của nấm tràm, vị chát của cà xanh chưa chín hẳn, vị chua rất nhẹ, có mà như không của chanh; vị cay nồng của hạt tiêu, ớt và vị thơm rất đặc biệt của rau rừng…. Tất cả hòa quyện tạo thành một món ngon đặc trưng mang hương vị rất riêng nơi miền sơn cước.

 

Sẽ còn đó biết bao mùa nấm tràm nữa lại về cùng bà con trên các bản vùng cao này, những mùa nấm tràm rộn ràng tiếng cười và ấm áp lòng người.

Tác giả bài viết: Nguyễn Trang

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Liên kết web
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây