Cải cách mạnh mẽ việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội

Những năm qua, các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể chính trị-xã hội từ tỉnh đến cơ sở đã chú trọng tuyên truyền, quán triệt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về BHXH đến cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, cộng đồng doanh nghiệp, người lao động và các tầng lớp nhân dân. Nhờ đó, nhận thức của nhân dân về chính sách bảo hiểm, quyền lợi của việc tham gia bảo hiểm được nâng lên. Công tác BHXH trên địa bàn tỉnh đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần ổn định đời sống nhân dân, thực hiện công bằng xã hội. Công tác cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý bảo hiểm có nhiều tiến bộ, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu tạo thuận lợi cho người dân, đơn vị, doanh nghiệp tham gia giao dịch. Hệ thống tổ chức bộ máy của cơ quan BHXH từng bước được củng cố, kiện toàn và đổi mới, cơ bản đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ, phát huy được vai trò, tính hiệu quả trong xây dựng, tổ chức thực hiện chính sách và quản lý quỹ BHXH. Năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về BHXH được nâng lên. Việc giải quyết chế độ, chính sách cho người lao động có nhiều tiến bộ, cơ bản kịp thời, đúng chế độ và quy định của chính sách, pháp luật về bảo hiểm.

Hiện nay chính sách BHXH, bao gồm bảo hiểm hưu trí-tử tuất, bảo hiểm ốm đau, thai sản, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và bảo hiểm thất nghiệp, từng bước được cụ thể hóa, thực hiện phù hợp với tình hình phát triển KT-XH của tỉnh, khẳng định và phát huy vai trò là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ gặp phải những rủi ro trong cuộc sống. Tính đến tháng 9/2018 toàn tỉnh có 49.102 đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, 1.194 đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, 39.540 đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp và BHYT đạt 591.085/629.005 dân số, đạt 85,80% chỉ tiêu bao phủ BHYT của UBND tỉnh giao.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai thực hiện chính sách BHXH trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều hạn chế. Một số cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị chưa chú trọng công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện chính sách, pháp luật BHXH. Công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH, nhất là BHXH tự nguyện kết quả đạt thấp (tỷ lệ tham gia BHXH tự nguyện chiếm 0,45% người tham gia BHXH). Tình trạng trốn đóng, nợ đóng, gian lận, trục lợi BHXH còn phổ biến, nhất là các doanh nghiệp, đơn vị ngoài khu vực nhà nước. Một bộ phận người dân chưa hiểu đầy đủ về chính sách BHXH tự nguyện. Mặt khác, mức đóng BHXH tự nguyện còn cao, trong khi đối tượng tham gia đa phần là người lao động làm nghề tự do, nông dân, những người có việc làm không ổn định, thu nhập thấp. Chế tài xử phạt chưa nghiêm, mức phạt đối với các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHTN chưa đủ mạnh...

Vì vậy, khi thực hiện cải cách chính sách BHXH phải kết hợp hài hòa giữa kế thừa, ổn định với đổi mới, phát triển và phải đặt trong mối tương quan với đổi mới, phát triển các chính sách xã hội khác, nhất là chế độ tiền lương, thu nhập, trợ giúp xã hội để mọi công dân đều được bảo đảm an sinh xã hội, đây là yêu cầu vừa mang tính cấp bách, vừa mang tính lâu dài. Phát triển hệ thống tổ chức thực hiện chính sách BHXH bảo đảm tinh gọn, chuyên nghiệp, hiệu quả, hiện đại, nâng cao tính hấp dẫn, củng cố niềm tin và sự hài lòng của người dân cũng như các chủ thể tham gia BHXH. Thực hiện tốt chính sách BHXH là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận, các tổ chức chính trị-xã hội từ tỉnh đến cơ sở, của cộng đồng doanh nghiệp và của mỗi người dân. Phấn đấu đến năm 2021 đạt khoảng 30% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH, trong đó nông dân và lao động khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện chiếm khoảng 6% lực lượng lao động trong độ tuổi; khoảng 20% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia bảo hiểm thất nghiệp; có khoảng 45% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, BHXH hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội.

Muốn vậy, cần tăng cường vai trò của cấp ủy, tổ chức đảng trong việc lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện chính sách BHXH. Xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng cần tập trung thực hiện và huy động sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị. Đưa công tác BHXH trở thành một trong những mục tiêu quan trọng trong chương trình phát triển KT-XH của địa phương, đơn vị. Phát huy vai trò của Mặt trận, các tổ chức chính trị-xã hội và các tầng lớp nhân dân trong giám sát, phản biện xã hội, tổ chức tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện tốt chính sách, pháp luật về BHXH. Đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp tuyên truyền phù hợp với đặc điểm, tính chất đặc thù của từng nhóm đối tượng, bảo đảm hiệu quả công tác tuyên truyền gắn với phát triển đối tượng tham gia BHXH, bảo hiểm thất nghiệp thu hút sự tham gia tích cực của nông dân, lao động khu vực phi chính thức; nâng cao ý thức trách nhiệm của người lao động đối với việc tự bảo đảm an sinh cho bản thân, mở rộng diện bao phủ BHXH theo lộ trình. Chú trọng, phát huy vai trò của những tổ chức, cá nhân có uy tín trong cộng đồng dân cư để vận động nhân dân tham gia BHXH tự nguyện. Tăng cường sự phối hợp giữa các cấp, các ngành và địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện chính sách BHXH gắn với hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật; quy định rõ thời gian giải quyết các vấn đề vướng mắc, phát sinh.

Thực hiện lộ trình giảm dần số năm đóng BHXH tối thiểu để hưởng chế độ hưu trí theo quy định. Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với nhóm chủ hộ kinh doanh, người quản lý doanh nghiệp, quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương, người lao động làm theo chế độ linh hoạt. Nâng cao tính tuân thủ pháp luật về BHXH thông qua thực hiện đồng bộ các biện pháp hành chính, kinh tế, tư pháp để tăng số người tham gia BHXH, đi đôi với chú trọng tăng số người thụ hưởng quyền lợi BHXH, đặc biệt là chế độ hưu trí. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về BHXH, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm của các tổ chức, cá nhân, nhất là các hành vi trốn đóng, nợ đóng, gian lận, trục lợi tiền BHXH. Thực hiện các chính sách bảo hiểm thất nghiệp gắn với các giải pháp phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng thất nghiệp thông qua hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp duy trì và phát triển sản xuất, kinh doanh, đảm bảo việc làm cho người lao động. Thực hiện hỗ trợ cho lao động trong khu vực phi chính thức tham gia đóng BHXH tự nguyện từ nguồn ngân sách của tỉnh. Thực hiện kịp thời việc hỗ trợ kinh phí cho nông dân, người nghèo, người có thu nhập thấp, lao động khu vực phi chính thức đóng BHXH tự nguyện để mở rộng diện bao phủ BHXH. Đẩy mạnh cải cách hành chính, áp dụng công nghệ thông tin, đơn giản hóa các quy trình, thủ tục đăng ký đóng, hưởng BHXH; nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ BHXH theo hướng thân thiện, công khai, lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp khi tham gia BHXH.