Chủ động triển khai các phương án sản xuất nông nghiệp để ứng phó với nguy cơ hạn hán

Tuy nhiên, theo dự báo của Trung tâm Khí tượng Thủy văn Trung ương, vụ đông xuân 2019-2020 dự báo lượng mưa thấp hơn trung bình cùng kỳ nhiều năm nên lượng nước trên các sông, suối, ao hồ và công trình thủy lợi thiếu hụt từ 20- 50%. Cuối vụ đông xuân và trong vụ hè thu 2020 dự báo có khả năng xảy ra hạn hán và xâm nhập mặn. Theo dự báo sẽ có khoảng hơn 1.000 ha đất lúa thiếu nước, tập trung ở các huyện Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ, Triệu Phong. Bên cạnh đó, dịch bệnh trên cây trồng và vật nuôi cũng có nguy cơ bùng phát rất cao. Tình hình hạn hán, thiếu nước sẽ tạo điều kiện cho rầy lưng trắng, bệnh lùn sọc đen phát sinh gây hại. Cùng với đó liên tục trong 3 năm qua không có lụt lớn nên chuột tiếp tục gây hại trên diện rộng; ốc bươu vàng, bệnh đạo ôn, rầy các loại lây lan mạnh trên cây lúa trong vụ đông xuân và những vụ tiếp theo…nên nhận định sớm tình hình sản xuất nông nghiệp trong năm 2020 sẽ gặp nhiều khó khăn.

Năm 2020, mục tiêu của ngành nông nghiệp là huy động, lồng ghép có hiệu quả các nguồn lực, không ngừng đổi mới phương thức sản xuất, phấn đấu đạt tỉ lệ tăng trưởng trên 4,5%. Tập trung sản xuất, đẩy mạnh việc chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi trên địa bàn. Phấn đấu đưa sản lượng lương thực có hạt đạt 26 vạn tấn; diện tích lúa sản xuất theo hướng cánh đồng lớn đạt 8.500 ha, trong đó có 1.000 ha có liên kết tiêu thụ sản phẩm; diện tích lúa hữu cơ đạt 300 ha; diện tích lúa chất lượng cao đạt trên 80% diện tích; diện tích canh tác theo hướng hữu cơ đạt 1.000 ha bao gồm các loại cây trồng như lúa, hồ tiêu, chanh leo, cây ăn quả, chuối và cây dược liệu. Tiếp tục duy trì và mở rộng diện tích các mô hình sản xuất có liên kết đạt hiệu quả như lúa hữu cơ, chanh leo, cam hữu cơ, tiêu hữu cơ, cà phê hữu cơ sinh thái, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao…

Vì vậy, để tổ chức sản xuất đạt mục tiêu, kế hoạch đề ra, đặc biệt là chủ động tổ chức sản xuất nông nghiệp, thực hiện các giải pháp phòng trừ, giảm thiểu thiệt hại và sớm triển khai các phương án sản xuất và phục vụ dân sinh ứng phó với tình hình hạn hán và xâm nhập mặn năm 2020, Sở Nông nghiệp và PTNT đã chỉ đạo các địa phương, đơn vị xây dựng phương án chống hạn và tổ chức thực hiện ngay từ đầu vụ. Hiện nay, thủy lợi cơ bản cấp đủ nước để phục vụ gieo cấy vụ đông xuân. Tuy nhiên, vụ hè thu năm 2020 dự kiến có khoảng trên 1.000 ha cây trồng thiếu nước tưới, tập trung ở các huyện Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ… Vì thế ngành nông nghiệp đã phát động toàn dân ra quân làm thủy lợi và vệ sinh ruộng đồng. Áp dụng các biện pháp tưới luân phiên ngay từ đầu vụ, tận dụng các nguồn nước hồi quy ở các trục tiêu, ao hồ, sông suối để bơm tát phục vụ làm đất, gieo sạ và tưới vụ đông xuân; tích trữ nguồn nước ở các hồ chứa để phục vụ tưới khi cần thiết và cho vụ hè thu. Chủ động be bờ giữ nước trong ruộng trước lúc vào vụ sản xuất, tích nước ở các ao bàu, đầm, chủ động khoanh vùng đặt máy bơm dã chiến hỗ trợ khi cần thiết…

Bên cạnh việc triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm đủ nguồn nước phục vụ sản xuất thì nhiệm vụ quan trọng hàng đầu mà ngành nông nghiệp tỉnh phải tập trung thực hiện đó là rà soát và điều chỉnh quy hoạch lại các vùng sản xuất nhằm xác định lại các vùng có tiềm năng lợi thế để ưu tiên phát triển các sản phẩm nông sản chủ lực, có lợi thế cạnh tranh để tổ chức sản xuất một cách bền vững, có hiệu quả theo chương trình OCOP. Đối với các địa phương cần quy hoạch lại, bố trí các vùng chuyên canh sản xuất các sản phẩm chủ lực như lúa hữu cơ, cây ăn quả đặc sản, dược liệu… nhằm xây dựng được các mô hình, làng nghề, vùng nguyên liệu…phục vụ mục tiêu chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Cần quy hoạch, bố trí quỹ “đất sạch” để thu hút các doanh nghiệp đến liên kết, đầu tư sản xuất, chế biến nông sản trên địa bàn, góp phần phát triển, xây dựng nông thôn mới. Trong đó cần tiếp tục đồng hành với Công ty Nafoods Tây Bắc, Công ty CP nông sản hữu cơ Quảng Trị, Công ty vật tư nông nghiệp Huế, Trung tâm giống cây trồng- vật nuôi tỉnh, Tập đoàn Quế Lâm miền Trung; phối hợp hỗ trợ Tập đoàn FLC đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án nông nghiệp công nghệ cao tại xã Cam Tuyền (Cam Lộ); phối hợp với Tập đoàn Sumitomo để hợp tác với các doanh nhân Nhật Bản nhân rộng các mô hình nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh. Duy trì và đẩy mạnh công tác tổ chức sản xuất theo quy trình hữu cơ, GAP, an toàn thực phẩm…Tiếp tục nhân rộng mô hình cánh đồng lớn canh tác thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu…

Trong điều kiện hạn hán, thiếu nước sản xuất cần đẩy mạnh việc chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, xây dựng các mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu. Đối với những diện tích đảm bảo nước tưới cần tập trung thâm canh, cơ cấu 100% diện tích sử dụng giống lúa ngắn ngày để tiết kiệm nước tưới, nâng cao năng suất, hiệu quả thông qua các mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Riêng đối với diện tích đất lúa dự báo thiếu nước trong vụ hè thu cần chủ động xây dựng kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo quy mô tập trung ngay trong vụ đông xuân như sử dụng giống lúa chịu hạn, chuyển sang cây trồng cạn như ngô, lạc, đậu xanh, dưa hấu…Trong từng đối tượng cụ thể có thể chuyển đổi đất lúa khô hạn sang trồng rừng sản xuất, chuyển đổi cây cao su sang cây ăn quả…

Mặt khác cần chủ động phòng trừ hiệu quả diễn biến phức tạp của dịch bệnh trên cây trồng. Áp dụng nguyên tắc “phòng bệnh là chính, trừ bệnh phải triệt để”; phát động toàn dân ra quân làm vệ sinh đồng ruộng, diệt chuột, tận dụng nguồn nước sẵn có trên ruộng chủ động cày vùi gốc rạ, tiêu diệt mầm móng sâu bệnh sớm. Đưa vào sử dụng trên 90% giống đảm bảo phẩm cấp, chất lượng. Áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPIM, ICM, “1 phải 5 giảm”, “3 giảm 3 tăng”; tăng cường sử dụng công nghệ sạ hàng, đẩy mạnh cơ giới hóa vào sản xuất…

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Nguyễn Hồng Phương cho biết thêm: “Quan điểm chỉ đạo của ngành là tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp để tổ chức sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, an toàn và bền vững. Đẩy mạnh việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi nhằm nâng cao chất lượng và giá trị trong sản xuất nông nghiệp. Huy động tối đa nguồn lực hiện có của các địa phương, đơn vị, nhân dân để cùng phối hợp tổ chức tốt sản xuất, chủ động ứng phó với thiên tai, dịch bệnh nhằm triển khai có hiệu quả nhiệm vụ sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là đối với các chỉ tiêu cụ thể mà ngành đã đặt ra trong năm 2020 cũng như các giải pháp mang tầm chiến lược trong tương lai.”