Quảng Trị với công tác sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã

(QT) - Các cơ sở xã, phường, thị trấn là nơi nhân dân cư trú, sinh sống. Hệ thống chính trị ở cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư. Nhằm nâng cao chất lượng, tạo không gian để hệ thống chính trị ở cơ sở phát huy vai trò, vị trí, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế đòi hỏi phải sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn với quy mô dân số và diện tích phù hợp.
Trụ sở HĐND- UBND nhiều xã trong tỉnh đã được xây dựng khang trang. Ảnh: PV

Trụ sở HĐND- UBND nhiều xã trong tỉnh đã được xây dựng khang trang. Ảnh: PV

Xác định tầm quan trọng đó nên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị luôn quan tâm chỉ đạo việc sắp xếp các đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn trong tỉnh cho phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của từng giai đoạn cách mạng. Sau ngày quê hương Quảng Trị hoàn toàn giải phóng, toàn tỉnh có 124 đơn vị hành chính cấp xã. Đến giai đoạn 1975 - 1989, với việc hợp nhất một số xã như Cam An, Cam Giang thành xã Cam Giang; Vĩnh Thường, Vĩnh Trường thành xã Vĩnh Trường; Gio An, Gio Hòa, Gio Sơn, Gio Bình, Hải Thái, Hải Trung, Hải Bình thành 3 xã Hải Thái, Gio Sơn, Gio An thuộc huyện Bến Hải; tách xã Ba Lòng thành 2 xã Ba Lòng và Triệu Nguyên thuộc huyện Triệu Hải; xã Thuận thành 2 xã Thuận và Hướng Lộc thuộc huyện Hướng Hóa; thành lập xã Đakrông thuộc huyện Hướng Hóa, thị trấn Quảng Trị thuộc huyện Triệu Hải... trên địa bàn Quảng Trị (lúc này thuộc tỉnh Bình Trị Thiên) có 121 đơn vị hành chính cấp xã (thị xã Đông Hà có 15 đơn vị, huyện Bến Hải có 33 đơn vị, huyện Triệu Hải có 42 đơn vị, huyện Hướng Hóa có 31 đơn vị; trong đó có 5 phường, 3 thị trấn và 113 xã). Từ 1989 đến nay, với việc lập lại các xã Gio Bình, Gio Hòa, Linh Hải thuộc huyện Gio Linh; thành lập mới xã Hướng Việt (huyện Hướng Hóa), 4 phường ( Đông Lễ, Đông Lương thuộc thành phố Đông Hà; phường 2, An Đôn thuộc thị xã Quảng Trị), 8 thị trấn (thị trấn Bến Quan, Gio Linh, Cửa Việt, Ái Tử, Hải Lăng, Cam Lộ, Krông Klang, Lao Bảo) và điều chỉnh địa giới hành chính một số xã... toàn tỉnh có 141 đơn vị hành chính cấp xã (thành phố Đông Hà có 9 đơn vị, thị xã Quảng Trị có 5 đơn vị, huyện Vĩnh Linh có 22 đơn vị, huyện Gio Linh có 21 đơn vị, huyện Triệu Phong có 19 đơn vị, huyện Hải Lăng có 20 đơn vị, huyện Cam Lộ có 9 đơn vị, huyện Đakrông có 14 đơn vị, huyện Hướng Hóa có 22 đơn vị; trong đó có 13 phường, 11 thị trấn và 117 xã).

 

Bằng việc sắp xếp, tổ chức lại các xã, phường, thị trấn nêu trên đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các cơ quan trong hệ thống chính trị ở cơ sở hoạt động. Nhờ vậy, hệ thống chính trị ở phần lớn cơ sở đã thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, cùng với nhân dân tạo nên những thành tựu đổi mới và phát triển kinh tế, văn hóaxã hội, làm thay đổi rõ rệt bộ mặt nông thôn và thành thị. Tuy nhiên, các đơn vị hành chính cấp xã trong tỉnh nhìn chung quy mô nhỏ, nhiều đơn vị không đảm bảo tiêu chuẩn theo quy định (toàn tỉnh chỉ có 12 đơn vị đạt cả hai tiêu chí diện tích và dân số; còn lại 30 đơn vị đạt tiêu chí về diện tích nhưng chưa đạt tiêu chí về dân số, 9 đơn vị đạt tiêu chí về dân số nhưng chưa đạt tiêu chí về diện tích, 64 đơn vị có diện tích và 37 đơn vị có dân số dưới 50% so với quy định, 22 đơn vị có cả diện tích và dân số dưới 50% so với quy định). Mặt khác, với việc điều chỉnh địa giới hành chính để tách và thành lập mới một số xã, phường, thị trấn, đưa tổng số đơn vị hành chính cấp xã từ 124 lên 141 đơn vị (tăng 17 đơn vị), đã dẫn đến nhiều xã có quy mô diện tích và dân số quá nhỏ, không có không gian phù hợp để phát triển như xã Hải Phúc (huyện Đakrông) dân số chỉ có 659 người, xã Triệu Thành (huyện Triệu Phong) diện tích chỉ có 2,49km2; hơn nữa ngân sách nhà nước phải chi trả một số tiền không nhỏ để xây dựng trụ sở làm việc và trả lương, phụ cấp cho cán bộ, công chức, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, trong điều kiện tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh đang gặp nhiều khó khăn. Điều đó cũng làm cho hoạt động của hệ thống chính trị ở một số cơ sở chậm được đổi mới, còn biểu hiện của cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp, trông chờ, ỷ lại vào cấp trên, vào nguồn đầu tư từ ngân sách nhà nước.

 

Để khắc phục những hạn chế nêu trên đòi hỏi phải sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn toàn tỉnh nhằm đáp ứng các tiêu chí theo quy định và các địa phương có không gian để phát triển, tập trung và phát huy tốt nhất nguồn lực đầu tư, giảm chi thường xuyên, tăng chi cho đầu tư phát triển. Với mục tiêu đó và tiếp thu tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”, sau khi tiến hành khảo sát, lấy ý kiến của các đơn vị, địa phương có liên quan, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã xây dựng kế hoạch để sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp xã. Trong đó, ngoài yêu cầu đảm bảo tiêu chí diện tích tự nhiên và quy mô dân số, còn yêu cầu đảm bảo thêm các tiêu chí: Có không gian văn hóa, tín ngưỡng, dân tộc tương đồng, có bề dày lịch sử, văn hóa lâu đời, có sự gắn kết cộng đồng từ xa xưa đối với xã; có cơ cấu kinh tế, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, hệ thống cơ sở hạ tầng đô thị phù hợp đối với phường, thị trấn. Theo đó, phấn đấu đến quý 1 năm 2020 sáp nhập 23 xã, thị trấn (21 xã, thị trấn có 2 tiêu chí diện tích và dân số đạt dưới 50%, 1 xã có dân số dưới 1.000 người và 1 xã có diện tích dưới 3 km2) để giảm 19 xã, đồng thời thành lập thêm một phường mới thuộc thành phố Đông Hà; đến năm 2030 có 100% đơn vị hành chính cấp xã đạt 2 tiêu chí quy định. Nếu thực hiện được mục tiêu này thì đến đầu năm 2020, toàn tỉnh chỉ còn 123 đơn vị hành chính cấp xã (giảm 1 đơn vị so với những ngày đầu giải phóng).

 

Việc sắp xếp, tổ chức lại các xã, phường, thị trấn sẽ góp phần thu gọn đầu mối đơn vị hành chính cấp xã, tinh giản được nhiều biên chế, giảm chi ngân sách thường xuyên, góp phần tăng tỷ trọng chi cho đầu tư phát triển. Tuy nhiên, quá trình thực hiện công việc này chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn, tạo nên tâm tư do ảnh hưởng đến nguyện vọng, quyền lợi của một bộ phận cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã. Vì vậy, đòi hỏi phải có sự vào cuộc của tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị; sự gương mẫu, tiên phong, đi đầu của đội ngũ cấp ủy viên, đảng viên.

 

Tác giả: Trần Nhật Quang