Nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát tổ chức công đoàn

5 năm qua (2014 -2018), LĐLĐ tỉnh Quảng Trị và công đoàn cấp huyện đã tổ chức 137 cuộc giám sát, trong đó công đoàn chủ trì 78 cuộc, giám sát tại 92 doanh nghiệp và 84 cơ quan, đơn vị hành chính, sự nghiệp. Nội dung tập trung giám sát việc thực hiện chế độ, chính sách của NLĐ ở khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp có biểu hiện vi phạm pháp luật lao động, bảo hiểm xã hội (BHXH), công đoàn, theo ý kiến phản ảnh của NLĐ; những doanh nghiệp sử dụng đông lao động chưa có tổ chức công đoàn. Đối với khu vực hành chính, sự nghiệp, tập trung giám sát việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở theo quy định của Nghị định số 04/2015/NĐCP của Chính phủ và những nội dung liên quan đến quyền, nghĩa vụ của CBCC,VC. Ngoài ra, LĐLĐ tỉnh tổ chức các cuộc giám sát chuyên đề về công tác quản lý thu và giải quyết chế độ BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc của NLĐ trên địa bàn tỉnh tại cơ quan BHXH. Hoạt động giám sát của công đoàn cơ sở (CĐCS) thông qua hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân ở các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nhà nước. Hằng năm, Ban Thanh tra nhân dân tổ chức hơn 550 cuộc giám sát, trong đó một số nơi đã tổ chức được các cuộc giám sát về tình hình quản lý, sử dụng kinh phí tự chủ khoán chi hành chính tại các cơ quan, đơn vị.

Để triển khai sâu rộng công tác giám sát, Ban Thường vụ LĐLĐ tỉnh chỉ đạo công đoàn cấp huyện, ngành triển khai kế hoạch khảo sát nắm bắt tình hình việc làm, đời sống và chế độ chính sách của NLĐ các doanh nghiệp chưa có tổ chức công đoàn, kết hợp tuyên truyền vận động phát triển đoàn viên, thành lập CĐCS (kết quả đã khảo sát tại 573 doanh nghiệp). Hoạt động giám sát được gắn kết chặt chẽ với công tác thanh tra, kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước về lao động và các ngành chức năng thông qua Quy chế phối hợp hoạt động giữa LĐLĐ tỉnh với Sở Lao động- Thương binh và Xã hội và BHXH tỉnh. Qua 5 năm, liên ngành đã phối hợp tổ chức thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật lao động, BHXH, an toàn vệ sinh lao động, công đoàn tại 548 doanh nghiệp. Thông qua công tác giám sát, các cấp công đoàn đã kịp thời báo cáo, kiến nghị với các cấp ủy đảng, chính quyền và các ngành chức năng nhằm tăng cường công tác chỉ đạo, quản lý và có biện pháp chấn chỉnh, xử lý những hành vi vi phạm pháp luật lao động.

Về tình hình thực hiện chế độ chính sách của NLĐ ở khu vực doanh nghiệp, bên cạnh những doanh nghiệp đã thực hiện tốt, vẫn còn không ít doanh nghiệp thiếu tự giác chấp hành các quy định của pháp luật, nhất là việc tham gia BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ. Hiện nay, số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đăng ký tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc chỉ đạt 46,2%; số NLĐ được tham gia đạt 61,2%. Hầu hết các doanh nghiệp chỉ tham gia BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ với mức lương thấp nhất. Nhiều doanh nghiệp để nợ đọng tiền BHXH, BHYT, BHTN kéo dài (số nợ hằng năm từ 17 đến 20 tỷ đồng, chiếm 7,9% số phải thu). Một số doanh nghiệp còn vi phạm các quy định của Bộ Luật Lao động như ký kết HĐLĐ không đúng loại; không thực hiện chế độ nâng lương, trả lương làm thêm giờ và các ngày nghỉ lễ, tết, nghỉ việc riêng; không tổ chức huấn luyện an toàn lao động và khám sức khoẻ định kỳ cho NLĐ; chưa xây dựng nội quy lao động, thang bảng lương, định mức lao động; chưa tổ chức đối thoại và thương lượng tập thể… Một số chủ doanh nghiệp chưa hợp tác trong việc thành lập tổ chức công đoàn và trích nộp kinh phí công đoàn theo luật định. Vi phạm quyền lợi của NLĐ tập trung nhiều ở các doanh nghiệp chế biến gỗ, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng và doanh nghiệp sử dụng lao động nông thôn.

Thông qua công tác giám sát và phối hợp thanh tra, kiểm tra tại các doanh nghiệp, đã kịp thời phát hiện những hạn chế, vi phạm, qua đó liên ngành đã hướng dẫn và yêu cầu các doanh nghiệp phải có biện pháp khắc phục. Kết quả về lĩnh vực BHXH: Đã xử lý buộc các doanh nghiệp lập thủ tục đăng ký tham gia và truy đóng BHXH, BHYT, BHTN cho gần 550 lao động, xử lý thu hồi nợ đọng tiền BHXH, BHYT, BHTN trên 14 tỷ đồng. Đến nay, tỉ lệ NLĐ được ký kết HĐLĐ đạt 96%, bình quân mỗi năm có gần 100 doanh nghiệp xây dựng và báo cáo thang, bảng lương và nội quy lao động với cơ quan quản lý nhà nước. Đối với những doanh nghiệp có đơn thư khiếu nại của NLĐ, các cấp công đoàn đã vào cuộc cùng với các ngành chức năng kịp thời giải quyết, đảm bảo quyền lợi của NLĐ . Vì vậy, trong những năm qua trên địa bàn tỉnh chưa để xảy ra các vụ tranh chấp lao động tập thể kéo dài và đình công.

Tuy nhiên, hiện nay tình trạng vi phạm pháp luật về chế độ, chính sách của NLĐ, nhất là việc thực hiện chính sách BHXH bắt buộc vẫn diễn biến phức tạp, cần được chấn chỉnh và xử lý nghiêm minh. Đối với công tác quản lý thu và giải quyết chế độ BHXH cho CNVC,LĐ trên địa bàn, LĐLĐ tỉnh đã kiến nghị, đề xuất với Ban Thường vụ Tỉnh ủy và UBND tỉnh có sự chỉ đạo đối với các cấp ủy đảng, chính quyền, các cơ quan quản lý nhà nước và ngành BHXH thực hiện các giải pháp nhằm thực hiện tốt các chế độ chính sách BHXH của NLĐ, tăng tỷ lệ lao động tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc nhằm thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu của Chương trình hành động 70-CTHĐ/TU ngày 2/7/2013 của Tỉnh ủy và Kế hoạch số 3491/ KH-UBND ngày 21/10/2013 của UBND tỉnh.

Nhằm phát huy vai trò và nâng cao hiệu quả giám sát của tổ chức công đoàn trong thời gian tới, các cấp công đoàn trong tỉnh cần tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ và giải pháp trong tâm sau: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt cho NLĐ và người sử dụng lao động về quyền, trách nhiệm của tổ chức công đoàn trong việc giám sát theo quy định của Bộ Chính trị và quy định của pháp luật; kết hợp với tuyên truyền nâng cao nhận thức hiểu biết pháp luật lao động, công đoàn với hình thức, nội dung đa dạng, phong phú. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn và tình hình CNVC,LĐ, tình hình thực tiễn của từng địa phương, đơn vị, hằng năm, các cấp công đoàn phải chủ động xây dựng kế hoạch, chương trình giám sát cụ thể, trình cấp ủy phê duyệt; chủ trì và phối hợp với các tổ chức liên quan để tổ chức thực hiện. Báo cáo kết quả giám sát và tập hợp những kiến nghị sau giám sát cho cấp ủy đảng, chính quyền và các ngành liên quan để giải quyết kịp thời những tồn tại, hạn chế.

Chú trọng, giám sát chặt chẽ việc tiếp thu, khắc phục những hạn chế, khuyết điểm, vi phạm sau giám sát của tổ chức, cá nhân được giám sát và kết quả giải quyết những vấn đề đã được phản ánh, kiến nghị của cấp có thẩm quyền. Tập trung chỉ đạo, hướng dẫn hoạt động Ban Thanh tra nhân dân tại các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nhà nước và tổ chức tốt đối thoại định kỳ ở các doanh nghiệp nhằm phát huy quyền dân chủ của CNVC,LĐ tham gia giám sát quá trình thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tại cơ sở. Chủ động xây dựng quy chế phối hợp hoạt động với các ngành chức năng và kế hoạch kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật lao động, công đoàn tại doanh nghiệp.

Phản ánh kịp thời những vấn đề nổi cộm qua kiểm tra, giám sát và những khó khăn, vướng mắc, kiến nghị với các cấp ủy đảng, chính quyền về biện pháp khắc phục.Tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc của công đoàn cấp trên trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch, chương trình giám sát, của các cấp công đoàn; gắn với kết quả bình xét thi đua, khen thưởng hằng năm. Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kiến thức cho đội ngũ cán bộ công đoàn các cấp về kiến thức, kỹ năng giám sát. Tham gia xây dựng các văn bản, quy định liên quan đến hoạt động giám sát thuộc quyền, trách nhiệm của tổ chức công đoàn và quyền, lợi ích của CNVC,LĐ. Định kỳ, hằng năm đánh giá kết quả hoạt động giám sát của các cấp công đoàn. Thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo với cấp ủy đảng và công đoàn cấp trên.