PHÁT HUY VAI TRÒ GIÁM SÁT CỦA NHÂN DÂN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG CỦA BAN THANH TRA NHÂN DÂN, BAN GIÁM SÁT ĐẦU TƯ CỦA CỘNG ĐỒNG, GÓP PHẦN THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ TRONG CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ

Thời gian qua, hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân (TTND), Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng (GSĐTCCĐ) trên địa bàn tỉnh Quảng Trị ngày càng có vai trò quan trọng trong phát huy dân chủ cơ sở. Cùng với đó, sự tham gia của người dân với tinh thần tự nguyện, nỗ lực, tâm huyết trong hoạt động giám sát, góp phần ổn định an ninh trật tự, an toàn xã hội, xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
 
 
BAI THAM
Đoàn công tác Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh làm việc, nắm bắt tình hình nhân dân, đơn thư của người dân và hoạt động giám sát liên quan các dự án điện gió tại huyện Hướng Hóa. Ảnh HĐ



Hiện nay, toàn tỉnh Quảng Trị có 125 Ban TTND cấp xã, 242 Ban GSĐTCCĐ, 100% các Ban này được cấp kinh phí hoạt động đảm bảo theo quy định. Thành viên Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ đều là những người có uy tín, hiểu biết về chính sách, pháp luật, đáp ứng đủ các điều kiện tham gia theo quy định. Các Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ thường xuyên được MTTQ Việt Nam các cấp quan tâm củng cố, kiện toàn đủ về số lượng, nâng cao chất lượng giám sát và đã xây dựng được Quy chế hoạt động.
Hoạt động của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ đã phát huy được vai trò làm chủ của Nhân dân trong thực hiện quyền lợi, nghĩa vụ công dân và trong tham gia thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, tích cực góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Qua đó đã kiến nghị với chính quyền xử lý nhiều sai sót, vi phạm trong các lĩnh vực, hạn chế thất thoát, tiêu cực, tham nhũng, lãng phí ngay tại cơ sở, khu dân cư, bảo đảm tính công khai, minh bạch, tạo sự đồng thuận của người dân khi triển khai các công trình, nhất là việc huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực do Nhân dân đóng góp đạt hiệu quả cao.
Thông qua hoạt động của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ, người dân có điều kiện bày tỏ ý kiến, chính kiến để phản ánh với cấp ủy, chính quyền và ngành chức năng; tham gia tích cực, hiệu quả vào công tác quản lý ở địa phương theo quy định của pháp luật; giám sát thường xuyên, chặt chẽ hoạt động của chính quyền, đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức ở cơ sở. Đồng thời theo dõi, giám sát và đôn đốc việc các cơ quan chức năng xử lý, giải quyết các ý kiến, kiến nghị và thông báo đến người dân, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân.
Qua 5 năm (2019-2024), các Ban TTND đã chủ trì tổ chức giám sát 1.795 cuộc, phát hiện, kiến nghị với chính quyền, cơ quan chức năng 400 vụ việc và được cơ quan có thẩm quyền giải quyết 253 vụ việc (63,25%); các Ban GSĐTCCĐ đã chủ trì tổ chức giám sát 3.998 cuộc, phát hiện, kiến nghị 316 vụ việc, được cơ quan có thẩm quyền giải quyết 297 vụ việc (93,99%). Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ được mời tham gia các cuộc họp của HĐND, UBND cấp xã liên quan đến nhiệm vụ giám sát, xác minh, GSĐTCCĐ; các cuộc họp của Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã liên quan đến tổ chức và hoạt động của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ.
Sau các cuộc giám sát, những kiến nghị, phản ánh của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xem xét giải quyết đã góp phần phát huy dân chủ ở cơ sở, quyền làm chủ của nhân dân; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; ngăn chặn kịp thời những vụ việc ảnh hưởng tiêu cực đến lợi ích chung của cộng đồng. Thông qua hoạt động của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ, người dân đã chủ động tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, giảm thiểu đơn thư khiếu nại, tố cáo kéo dài, vượt cấp, giữ vững ổn định tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương, góp phần quan trọng để thực hiện dân chủ cơ sở trong cộng đồng dân cư.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ thời gian qua còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế như sự phối hợp giữa Ủy ban MTTQ Việt Nam và UBND cùng cấp trong thực hiện hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết, biểu dương, khen thưởng công tác TTND, GSĐTCCĐ ở một số địa phương còn chưa được thường xuyên; một số Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ chưa bám sát Nghị quyết của HĐND, chương trình phát triển kinh tế - xã hội của UBND và các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của cấp trên nên chất lượng xây dựng và triển khai các chương trình, kế hoạch giám sát hàng năm không cao; công tác củng cố, kiện toàn, tập huấn nghiệp vụ, trang bị tài liệu cho đội ngũ thành viên Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ ở một số nơi còn chưa được chú trọng dẫn đến năng lực, kỹ năng của thành viên ở một số nơi còn hạn chế, chất lượng, hiệu quả huy động nhân dân cùng tham gia giám sát chưa cao, chưa thường xuyên...
Với sự ra đời của Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở (có hiệu lực từ ngày 01/7/2023) đã tạo ra một công cụ pháp lý về thực hiện dân chủ ở cơ sở, trao cho nhân dân ở cơ sở những quyền dân chủ thực sự. Trong đó Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ là một trong các chủ thể quan trọng trong phát huy dân chủ ở cơ sở. Để phát huy hơn nữa vai trò giám sát của nhân dân thông qua hoạt động của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ trong thời gian tới, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp cần chủ động, tích cực phối hợp triển khai sâu rộng trong hệ thống các văn bản quy định về hoạt động của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ; tập trung triển khai, hướng dẫn thực hiện Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật gắn với tiếp tục triển khai thực hiện Nghị định số 159/2016/NĐ-CP của Chính phủ “Quy định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều của Luật thanh tra về tổ chức và hoạt động của Ban thanh tra nhân dân” và Nghị định 29/2021/NĐ-CP của Chính phủ “Quy định về trình tự, thủ tục thẩm định dự án quan trọng quốc gia và giám sát, đánh giá đầu tư”.
Bên cạnh đó cần tích cực triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án "Tăng cường thực hành dân chủ cơ sở ở khu dân cư" của Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh. Tăng cường vai trò MTTQ Việt Nam là nòng cốt trong việc phát huy dân chủ, tập hợp, phản ánh các ý kiến, nguyện vọng của Nhân dân; đại diện bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Nhân dân. Đa dạng hoá các hình thức nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân thông qua các diễn đàn, từ đó có những kiến nghị, đề xuất chất lượng đối với cấp ủy, chính quyền trong việc ban hành và tổ chức thực hiện các đề án, chính sách tại địa phương. Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu dân cử; tạo điều kiện để mọi người dân bày tỏ chính kiến, góp ý xây dựng Đảng, Nhà nước; tham gia có hiệu quả vào công tác quản lý ở địa phương theo quy định của pháp luật và giám sát thường xuyên, chặt chẽ hoạt động của chính quyền, đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức ở cơ sở. Hoàn thiện cơ chế, phương thức theo dõi, giám sát và đôn đốc việc các cơ quan chức năng xử lý, giải quyết các ý kiến, kiến nghị và thông báo đến cử tri và Nhân dân.
Hằng năm, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp cần chủ động và nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính thiết thực trong xây dựng, phối hợp tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với đội ngũ là cán bộ Mặt trận cơ sở và khu dân cư, những người trực tiếp tham gia thực hiện hoạt động TTND, GSĐTCCĐ; thường xuyên hướng dẫn, kiểm tra, cùng với cơ sở và khu dân cư kịp thời tháo gỡ những khó khăn vướng mắc, khắc phục những tồn tại hạn chế, củng cố hoạt động đối với những nơi còn yếu kém. Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã cần tăng cường hướng dẫn việc củng cố, kiện toàn về tổ chức, đảm bảo số lượng thành viên Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ theo quy định mới; nâng cao chất lượng hoạt động của Ban GSĐTCCĐ, chú trọng giám sát việc thực hiện Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở, giám sát cán bộ đảng viên, các công trình xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh trên địa bàn; tích cực tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nhân dân, chủ động thực hiện quyền giám sát, thông qua hoạt động của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ.
Dân chủ ở cơ sở là hình thức dân chủ trực tiếp, thực hiện dân chủ ở cơ sở bao hàm rất nhiều nội dung và bằng nhiều hình thức, trong đó việc xây dựng và thực hiện dân chủ ở cơ sở nhằm phát huy vai trò chủ thể, trực tiếp của Nhân dân tham gia bàn và quyết định những công việc quan trọng, huy động mọi nguồn lực để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội, tham gia xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Nhiệm kỳ 2024-2029, MTTQ Việt Nam các cấp trong tỉnh tập trung kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ theo hướng thiết thực, vừa là chủ thể tiến hành giám sát, vừa là hình thức, phương tiện để nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình nhằm góp phần thực hiện dân chủ cơ sở trong cộng đồng dân cư./.

Tác giả: HOÀNG ĐỨC