PHÁT HUY VAI TRÒ PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CÁC CẤP TRONG TỈNH

Trong sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh tổ chức Hội nghị phản biện dự thảo Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ảnh NP

Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh tổ chức Hội nghị phản biện dự thảo Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ảnh NP

Trong đó phản biện xã hội là một chức năng có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với dân, với Đảng; là điều kiện và cơ sở để nâng cao vai trò, vị trí của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, xây dựng, tập hợp khối đại đoàn kết dân tộc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, là cơ sở chính trị vững chắc của cấp ủy, chính quyền các cấp.
Khẳng định tầm quan trọng của công tác phản biện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Chính trị khóa XI đã ban hành Quyết định số 217-QĐ/TW và Quyết định số 218-QĐ/TW ngày 12-12-2013, về “Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội” và “Quy định về việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền”. Tại Quảng Trị, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Quảng Trị (Khóa XV) đã ban hành Chỉ thị số 24-CT/TU, ngày 09/9/2014 về việc thực hiện “Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội” và “Quy định về Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội và Nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền”; Quyết định số 907-QĐ/TU, ngày 29/3/2018 ban hành “Quy định trách nhiệm của cấp uỷ, chính quyền trong việc tiếp thu, giải quyết kiến nghị của MTTQ, các đoàn thể chính trị - xã hội và Nhân dân sau giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền”. Bên cạnh đó các cấp chính quyền từ tỉnh đến cơ sở đã quan tâm, tạo điều kiện về kinh phí và các cơ chế, chính sách liên quan đến hoạt động phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức CTXH.
Hoạt động phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc là một trong những nhiệm vụ mới, mang tính trọng tâm trong phát huy dân chủ, đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Để thực hiện có hiệu quả chức năng này, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh đã thành lập 03 Hội đồng tư vấn gồm: Hội đồng tư vấn Dân chủ - pháp luật; Hội đồng tư vấn Dân tộc - tôn giáo; Hội đồng tư vấn Kinh tế - xã hội, là tổ chức không chuyên trách của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, có chức năng tư vấn, tham mưu giúp Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh về những nội dung liên quan đến lĩnh vực hoạt động mà trọng tâm là phản biện xã hội.
Thời gian qua, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Trị đã chủ động thực hiện vai trò, trách nhiệm trong công tác phản biện xã hội thông qua các hình thức được Quyết định 217-QĐ/TW quy định.
Thứ nhất, thông qua hình thức tổ chức hội nghị, MTTQ Việt Nam tỉnh đã tổ chức 11 hội nghị phản biện vào Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII và XIII và Đại hội tỉnh Đảng bộ lần thứ XVI, XVII; phản biện dự thảo quy định của cấp ủy về trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền trong việc tiếp thu, giải quyết kiến nghị của MTTQ Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và Nhân dân sau giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng đảng, xây dựng chính quyền; phản biện Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi); Luật Thực hiện Dân chủ ở cơ sở; và phản biện xã hội đối với Dự thảo Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Ở địa phương, MTTQ Việt Nam phối hợp với các tổ chức CTXH cùng cấp tổ chức 618 hội nghị phản biện, trong đó, Mặt trận Tổ quốc cấp huyện đã tổ chức 91 hội nghị phản biện; cấp xã đã tổ chức 527 hội nghị phản biện. Sau các Hội nghị phản biện xã hội, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam đều có văn bản gửi các cơ quan, tổ chức có dự thảo được phản biện và cơ quan, tổ chức có thẩm quyền phê duyệt hoặc ban hành văn bản.
Bên cạnh đó, các tổ chức chính trị - xã hội cũng tổ chức phản biện xã hội nhiều văn bản quy phạm pháp luật, chủ trương, chính sách… liên quan trực tiếp tới quyền và nghĩa vụ của đoàn viên, hội viên của tổ chức mình.
Thứ hai, thông qua hình thức tổ chức lấy ý kiến phản biện trong hệ thống của tổ chức, đoàn thể hoặc gửi văn bản dự thảo đến các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để lấy ý kiến phản biện, MTTQ Việt Nam tham gia góp ý kiến vào 56 Dự thảo các Bộ Luật, 674 dự thảo các văn bản Quy phạm pháp luật, các dự án, đề án từ Trung ương đến địa phương; tham gia ý kiến thẩm định hơn 151 Đề án, Dự án đầu tư công về phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh. Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp huyện, cấp xã chủ trì tham gia ý kiến vào 2.740 dự thảo các chương trình, kế hoạch, Đề án, Nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội, AN- PQ trên địa bàn.
Các tổ chức chính trị - xã hội các cấp tham gia ý kiến vào 1.695 dự thảo các Nghị quyết, quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; Phối hợp đề xuất chính quyền nắm bắt, giải quyết các ý kiến của cử tri và Nhân dân, góp phần đảm bảo ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, tham gia xây dựng đảng, xây dựng chính quyền vững mạnh.
Thứ ba, thông qua hình thức tổ chức đối thoại trực tiếp giữa chủ thể phản biện với cơ quan, tổ chức có văn bản dự thảo được phản biện, MTTQ Việt Nam, các tổ chức CTXH các cấp đã tổ chức đối thoại trực tiếp 842 cuộc; trong đó cấp tỉnh 110 cuộc, cấp huyện 170 cuộc; cấp xã 562 cuộc về những vấn đề cấp bách, nổi cộm, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.
Hoạt động phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội đã kịp thời kiến nghị với các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, các ngành chức năng điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện các chương trình, dự án, chính sách liên quan trực tiếp tới quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân và cán bộ, đảng viên; góp phần khắc phục những hạn chế thiếu sót, thất thoát, lãng phí nguồn lực công, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của các chủ trương, chính sách và pháp luật trong thực tiễn đời sống xã hội.
Có thể khẳng định, công tác giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, chính quyền nói chung và công tác phản biện xã hội nói riêng của MTTQ và các tổ chức CTXH tại tỉnh Quảng Trị thời gian qua đã đạt được những kết qủa đáng ghi nhận: (i) Vai trò liên minh chính trị của Ủy ban MTTQ ngày càng được nâng lên, được cấp ủy, chính quyền ghi nhận, đánh giá cao; (ii) Vị trí, vai trò của MTTQ Việt Nam và các tổ chức CT-XH các cấp ngày càng được khẳng định, phát huy trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội; (iii)Thể hiện tốt hơn, rõ nét hơn chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; (iv) Nhiều ý kiến, kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng chính quyền được tiếp thu, phản hồi, điều chỉnh, bổ sung, mang lại hiệu quả tích cực; (v) Thực hành dân chủ được mở rộng, mang lại lợi ích lớn và lâu dài của chính sách đến với cộng đồng, xã hội, góp phần quan trọng xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, thực hiện thành công các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, tạo niềm tin vững chắc của Nhân dân với Đảng, chính quyền, trong công cuộc đổi mới và phát triển quê hương.
Tuy nhiên, hoạt động phản biện xã hội của MTTQ các cấp ở địa phương còn một số tồn tại, hạn chế nhất định: (i) Phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức CTXH là một nội dung, nhiệm vụ mới, vừa tổ chức, triển khai, thực hiện, vừa rút kinh nghiệm, do đó còn nhiều lúng túng, tính thực thi chưa cao; (ii) chất lượng phản biện xã hội nhìn chung chưa đáp ứng yêu cầu, các hình thức thức phản biện đôi lúc vận dụng chưa phù hợp với từng nội dung, lĩnh vực và đối tượng phản biện xã hội; (iii) phạm vi, đối tượng, yêu cầu của phản biện xã hội lớn, trong khi đó, cơ chế, nguồn lực và điều kiện để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tổ chức thực hiện còn nhiều hạn chế; (iv) chất lượng xử lý các kiến nghị, đề xuất của các tổ chức, đơn vị liên quan sau phản biện còn nhiều bất cập, hình thức, chưa nghiên cứu, tiếp thu, giải quyết triệt để; (v) Việc triển khai chưa thực sự thu hút được sự quan tâm, tham gia của người dân.
Trong thời gian tới, để tiếp tục phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội trong hoạt động phản biện xã hội, MTTQ và các tổ chức CTXH cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
Một là, tăng cường các cơ chế, chính sách và điều kiện đảm bảo cho hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Tăng cường điều kiện và cơ hội tiếp cận thông tin của Mặt trận và Nhân dân, mọi thông tin về những việc cần phản biện xã hội phải được minh bạch và công khai, cung cấp, trách nhiệm giải trình các thông tin liên quan đến nội dung, chương trình, đối tượng, phạm vi phản biện của Mặt trận và người dân, góp phần thực hiện tốt phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” như Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã nhấn mạnh.
Hai là, nâng cao hiệu quả tiếp thu, xử lý, giải quyết các kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội. Đặc biệt sau khi có Chỉ thị 18-CT/TU ngày 26/10/2022 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về phát huy vai trò, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.
Ba là, phối hợp chặt chẽ hơn nữa với cấp ủy, chính quyền các cấp trong việc thực hiện ý kiến, kiến nghị của MTTQ Việt Nam, cử tri và Nhân dân. Qua đó, tập hợp ý kiến trên các lĩnh vực giám sát, phản biện xã hội để phản ánh với cấp ủy, chính quyền, đồng thời đề xuất biện pháp, kiến nghị điều chỉnh, bổ sung cơ chế, chính sách phù hợp, hiệu quả, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các tầng lớp Nhân dân.
Bốn là, tự đổi mới hoạt động giám sát, phản biện xã hội theo hướng: Lựa chọn nội dung giám sát, phản biện xã hội "ít nhưng chất”, ngoài ra, các địa phương có thể lựa chọn thêm những vấn đề lớn nảy sinh kết hợp chặt chẽ việc nắm bắt ý kiến, kiến nghị của Nhân dân để thực hiện giám sát, phản biện xã hội.
Năm là, phát huy hơn nữa vai trò, trách nhiệm của ủy viên UBMT, các tổ chức thành viên; người có uy tín, tiêu biểu trong cộng đồng, các chuyên gia các lĩnh vực trong việc tham gia các hoạt động giám sát, phản biện của MTTQ Việt Nam; tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.
Sáu là, phát huy tối đa vai trò và sự đóng góp các nhân sĩ, trí thức, các nhà khoa học, các Hội đồng tư vấn, Ban tư vấn trong hoạt động giám sát và phản biện xã hội, đây là nguồn lực vô cùng phong phú, đa dạng và riêng có của Mặt trận Tổ quốc trên phương diện cả về lý luận và thực tiễn để làm cơ sở tổ chức tốt hoạt động giám sát, phản biện xã hội./.

Dương Tân Long
Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh
 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây