Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Đakrông

Đồng thời tạo động lực để phát triển đời sống kinh tế, xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc phòng  tại địa phương.
Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của Trung ương, tỉnh về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc, Huyện ủy Đakrông đã ban hành nghị quyết về đổi mới, nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa giai đoạn 2011 - 2015. Nghị quyết này đã tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, hình thành nhiều phong trào văn hóa ở các địa phương trong toàn huyện, thu hút đông đảo quần chúng Nhân dân tham gia . Trên cơ sở kết quả này, năm 2017 HĐND huyện ban hành các nghị quyết về đầu tư, bảo tồn, tôn tạo, chống xuống cấp hệ thống di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn huyện và đổi mới nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa huyện Đakrông giai đoạn 2018 - 2020, định hướng đến năm 2025 để đưa công tác bảo tồn và phát triển văn hóa trở thành nhiệm vụ của các ngành, các cấp từ huyện đến cơ sở. Nhờ vậy, đã có nhiều chuyển biến trong nhận thức và hành động, đáp ứng ngày một tốt hơn yêu cầu, nhiệm vụ bảo tồn văn hóa các dân tộc gắn với phát triển toàn diện về kinh tế, chính trị, xã hội trên địa bàn huyện ngày một bền vững.
Đến nay, toàn huyện có 32 di tích lịch sử cách mạng, trên 10 hang động lớn, nhỏ, trong đó có 1 di tích được xếp hạng cấp Quốc gia đặc biệt, 2 di tích xếp hạng Quốc gia và 29 di tích xếp hạng cấp tỉnh. Huyện còn chú trọng lưu giữ, bảo tồn phong tục, tập quán ở địa phương gắn với đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, nhất là phong tục, tập quán của người Vân Kiều, Pa Kô trong hoạt động tổ chức lễ cưới, tang lễ vẫn lưu giữ những nét đẹp văn hóa và vẫn đảm bảo thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội. Quan tâm bảo tồn và phát triển ngôn ngữ, chữ viết Bru - Vân Kiều thông qua việc phát hiện, bồi dưỡng, tổ chức lực lượng sáng tác, sưu tầm, nghiên cứu văn hóa, văn học nghệ thuật là người DTTS; bảo tồn văn hóa vật thể thông qua thống kê, khảo sát và có kế hoạch bảo tồn lưu giữ các vật dụng sản xuất, vật dụng sinh hoạt đời thường của đồng bào DTTS. Qua các cuộc tổ chức điều tra khảo sát, hiện nay toàn huyện còn khoảng 500 chiếc cồng chiêng đang lưu giữ tại các hộ gia đình, 18 loại nhạc cụ. Có nhiều loại nhạc cụ sinh hoạt, dụng cụ lao động sản xuất độc đáo được người dân lưu giữ tại gia đình và sử dụng trong đời sống hàng ngày.
Cùng với đó, Huyện cũng đã bảo tồn văn hóa truyền thống gắn với tôn vinh nghề truyền thống và ẩm thực đặc sắc của địa phương, đã hình thành và giới thiệu các sản phẩm như: dệt thổ cẩm, đan lát mây tre, chổi đót ra thị trường; rượu cần, rượu đoác, rượu men lá Ba Nang, cơm lam, cơm nếp cẩm, cháo ốc đá, cháo đoác, thịt dê, cá mát, gà bản, các sản phẩm nông sản như đỗ xanh giống địa phương, chuối lùn Tà Rụt, sắn rẫy ăn tươi, rau rớn, tiêu rừng, củ một…Đây là những nguồn thực phẩm sạch được bảo tồn, khai thác, góp phần phát triển kinh tế, cải thiện đời sống cho Nhân dân. Việc bảo tồn văn hóa thông qua xây dựng con người, môi trường sống, môi trường làm việc... Hàng năm có 90%  hộ gia đình đạt gia đình văn hóa; Hệ thống nhà văn hóa thôn, bản được huyện quan tâm đầu tư xây dựng theo hướng đạt chuẩn, tính đến cuối năm 2020 có 4/12 xã có nhà văn hóa và sân thể thao; 64/73 thôn của 12 xã có nhà sinh hoạt cộng đồng…
Huyện Đakrông còn tăng cường đầu tư xây dựng, phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ hoạt động văn hóa; tổ chức tập huấn, đào tạo nghệ nhân về nhạc cụ truyền thống, nghệ nhân cồng chiêng…Đến nay, huyện đã đầu tư xây dựng 1 nhà văn hóa truyền thống các dân tộc Vân Kiều - Pa Kô; mua sắm, thu thập, sưu tầm 196 hiện vật là công cụ sản xuất, vật dụng sinh hoạt trong đời sống hàng ngày của người DTTS trên địa bàn huyện trưng bày tại nhà văn hóa truyền thống ở trung tâm huyện. Ngoài ra, huyện xây dựng 1 nhà dài truyền thống của đồng bào Pa Kô tại xã A Ngo; khôi phục 16 ngôi nhà bản cổ truyền thống của đồng bào Bru - Vân Kiều ở xã Đakrông; xây dựng mới 3 nhà sinh hoạt cộng đồng thôn bản, 3 nhà văn hóa xã theo tiêu chuẩn nông thôn mới…; từng bước khôi phục, bảo tồn các hình thức sinh hoạt văn hóa nghệ thuật dân gian truyền thống như dân ca hát oát, xa nớt của người Vân Kiều, hát ca lơi cha chấp của người Pa Kô, đánh cồng chiêng…Hiện huyện có trên 6 làn điệu dân ca đặc sắc và 11 lễ hội truyền thống đã được đưa vào hạng mục bảo tồn và phát triển; xây dựng và phát triển các đội cồng chiêng, đội văn nghệ dân gian của người Bru – Vân Kiều; thành lập 14 đội văn nghệ quần chúng ở cơ sở thường xuyên tổ chức các lễ hội, hội thi, hội diễn, liên hoan nghệ thuật quần chúng  trong và ngoài tỉnh, để phổ biến và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc như lễ hội A riêu ping gắn với liên hoan cồng chiêng và hội thi thể thao truyền thống ở xã Tà Rụt; lễ hội Ada kết hợp với khánh thành nhà dài truyền thống của đồng bào Pa Kô tại A Ngo; liên hoan văn nghệ Đại hội các DTTS huyện Đakrông; lễ hội Văn hóa  Thể thao  Du lịch các dân tộc huyện Đakrông lần thứ II…
Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả việc bảo tồn, phát triển văn hóa dân tộc gắn với việc khai thác tiềm năng về du lịch trên địa bàn huyện, thời gian tới, huyện tập trung các giải pháp cụ thể trong từng giai đoạn. Xây dựng các chuyên mục tuyên truyền về bảo tồn, phát triển giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số, huy động nguồn tài chính từ ngân sách nhà nước, từ xã hội hóa; khuyến khích và tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân đầu tư kinh phí mua sắm, phục chế các loại hình văn hóa vật thể, trang phục dân tộc, mở các lớp tập huấn khôi phục các loại hình văn hóa phi vật thể đang có nguy cơ mai một cho di sản văn hóa thực sự trở thành động lực cho sự phát triển bền vững kinh tế - xã hội, đặc biệt đối với việc xây dựng nông thôn mới../.

HỒ VĂN BỀN
Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam huyện Đakrông