Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đồng bào dân tộc thiểu số

- Thưa đồng chí! Đề nghị đồng chí khái quát về đặc điểm, tình hình kinh tế, xã hội của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Quảng Trị?

- Vùng đồng bào dân tộc và miền núi tỉnh Quảng Trị có diện tích tự nhiên 313.675 ha, chiếm 68% diện tích tự nhiên của tỉnh. Toàn vùng có 47 xã, thị trấn miền núi, trong đó có 41 xã, thị trấn là vùng có đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) sinh sống, chủ yếu là người Vân Kiều và Pa Kô. Có 18 xã biên giới thuộc 2 huyện miền núi Hướng Hóa và Đakrông tiếp giáp nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào với tổng chiều dài đường biên là 179,345 km.

Tính đến thời điểm 1/1/2018, dân số miền núi của Quảng Trị là 41.773 hộ với 176.700 khẩu, chiếm khoảng 28,27% dân số toàn tỉnh, trong đó tổng số hộ DTTS là 17.816 hộ với 87.629 khẩu, chiếm khoảng 13,96% dân số toàn tỉnh. Số hộ nghèo DTTS là 10.687 hộ, chiếm tỉ lệ 54,65% số hộ nghèo toàn tỉnh (theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều).

Toàn tỉnh hiện còn 29 xã và 22 thôn bản đặc biệt khó khăn, biên giới thuộc diện đầu tư của Chương trình 135. Có 100% số xã miền núi có đường giao thông đến trung tâm xã được cứng hóa; 80% số thôn, bản ấp có đường giao thông đi lại thông suốt.

Cơ sở vật chất trang thiết bị trường lớp học được đầu tư đồng bộ. Hệ thống trường phổ thông Dân tộc nội trú tiếp tục được củng cố, phát triển về quy mô và chất lượng giáo dục. Hiện nay 100% số xã có trường tiểu học, 75% số xã có trường THCS, tỉ lệ học sinh trong độ tuổi bậc Tiểu học đến trường đạt 96%, tỉ lệ các cháu mầm non đến lớp đạt 98%. Lĩnh vực giáo dục và đào tạo đạt được nhiều kết quả tích cực. Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân ngày càng tốt hơn. Bản sắc văn hóa các dân tộc được quan tâm bảo tồn và phát triển. Công tác tuyên truyền vận động, phổ biến các chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn được quan tâm, chú trọng.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào được nâng lên, công tác xóa đói giảm nghèo bền vững luôn được chú trọng. Trong bà con DTTS đã xuất hiện nhiều gương sản xuất giỏi, sáng tạo, có nhiều mô hình phát triển kinh tế cho thu nhập vài trăm triệu đồng trên năm. Đặc biệt tình hình an ninh, quốc phòng biên giới luôn được đảm bảo ổn định.

- Sau ba năm thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế-xã hội vùng DTTS và miền núi Quảng Trị, kết quả đạt được như thế nào, thưa đồng chí?

- Các chương trình, chính sách hỗ trợ đầu tư giai đoạn 2016-2018 đạt tổng kinh phí 458.055 triệu đồng, bình quân mỗi năm hỗ trợ đầu tư 152.685 triệu đồng đã góp phần quan trọng cho việc phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an ninh, quốc phòng, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với vùng đồng bào DTTS số miền núi.

Ông Lê Văn Quyền kiểm tra tình hình phát triển cây lúa nước đảm bảo lương thực ở huyện Đakrông. Ảnh: T.T. L

Số hộ nghèo toàn vùng giảm rõ rệt, đầu năm 2016 hộ nghèo vùng miền núi là 13.483 hộ, chiếm tỉ lệ 35,87%, số hộ cận nghèo 2.068 hộ, chiếm tỉ lệ 5,6%. Đến đầu năm 2018, sau gần ba năm thực hiện đồng bộ nhiều chính sách đầu tư phát triển kinh tế- xã hội cho bà con một cách hiệu quả nên số hộ nghèo giảm xuống còn 11.806 hộ, chiếm tỉ lệ 28,32%, số hộ cận nghèo 3.035 hộ, chiếm tỉ lệ 7,28%. Bình quân mỗi năm tỉ lệ hộ nghèo giảm 3,78%. Thu nhập bình quân đầu người không ngừng tăng cao. Công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực, nâng cao dân trí, chính sách phát triển giáo dục, công tác chăm sóc sức khỏe cho dân cư được chú trọng.

Chính sách hỗ trợ về y tế cho người nghèo, người thuộc hộ cận nghèo, đồng bào DTTS, người dân sinh sống ở vùng có điều kiện kinh tế- xã hội đặc biệt khó khăn được cấp ủy, chính quyền các cấp quan tâm thực hiện, qua đó đã cải thiện được khả năng tiếp cận bảo hiểm y tế của người dân, đặc biệt là người thuộc hộ nghèo. Tỉ lệ hộ thiếu hụt khả năng tiếp cận dịch vụ y tế giảm từ 5,46% (2016) xuống còn 2,78% của năm 2018; tỉ lệ hộ thiếu hụt bảo hiểm y tế giảm từ 29,42% xuống 23,19%.

Về giáo dục, trình độ giáo dục của người lớn, cũng như tình trạng đi học của trẻ em đã được cải thiện. Thiếu hụt về tình trạng giáo dục của người lớn đã giảm từ 26,01% xuống 25,63%; với trẻ em giảm từ 7,98% xuống 5,66%.

Chất lượng về nhà ở vùng đồng bào DTTS có nhiều chuyển biến tích cực. Năm 2016 thiếu hụt về chất lượng nhà ở vùng đồng bào DTTS chiếm đến 60,17%, đến nay giảm còn 39,75% .

Các chương trình nhằm tăng cường khả năng tiếp cận thông tin truyền thông được quan tâm, qua đó đã góp phần làm giảm tỉ lệ hộ nghèo thiếu hụt các dịch vụ cơ bản về truyền thông. Tại vùng miền núi nói chung và bà con DTTS nói riêng thiếu hụt về sử dụng dịch vụ viễn thông đã giảm được 6,96% và thiếu hụt về tài sản phục vụ tiếp cận thông tin giảm được 7,05% so với đầu kì.

Với mục tiêu giảm nghèo bền vững, hạn chế tái nghèo, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội, cải thiện đời sống, tăng thu nhập của người dân, đặc biệt là ở các địa bàn khó khăn, tạo điều kiện cho người nghèo, hộ nghèo tiếp cận thuận lợi các dịch vụ xã hội cơ bản, góp phần hoàn thành mục tiêu giảm tỉ lệ hộ nghèo giai đoạn 2015 - 2020 theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ XVI đề ra, những năm qua tỉnh Quảng Trị đã thực hiện có hiệu quả cơ chế, chính sách giảm nghèo để cải thiện điều kiện sống và tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người nghèo. Cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội ở huyện nghèo, xã nghèo, thôn, bản đặc biệt khó khăn được tập trung đầu tư theo tiêu chí nông thôn mới, tạo điều kiện để người dân tham gia thực hiện các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội nhằm tăng thu nhập và ngày càng cải thiện hơn nữa đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào DTTS.

- Vậy đâu là những khó khăn, thách thức trong quá trình thực hiện chính sách này?

- Bên cạnh những kết quả đạt được, vùng đồng bào DTTS còn gặp rất nhiều khó khăn, tình trạng thiếu việc làm, thu nhập và chất lượng nguồn nhân lực thấp, địa hình hiểm trở, thiên tai khắc nghiệt, dịch bệnh bất thường... vẫn là những thách thức lớn. Tỉ lệ hộ nghèo vùng miền núi, vùng đồng bào DTTS và vùng đặc biệt khó khăn vẫn còn cao. Hiện tại vùng miền núi còn 29 xã, 22 thôn bản đặc biệt khó khăn, tỉ lệ hộ nghèo một số xã còn rất cao như Vĩnh Ô (75,15%), A Xing (72,6%), Ba Tầng (69,67%). Đặc biệt là việc tái nghèo vẫn còn diễn ra, mặt bằng đời sống, khoảng cách giàu nghèo chênh lệch giữa các vùng còn lớn. Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn nhiều vấn đề cần được quan tâm để đời sống của đồng bào DTTS sớm giảm bớt khó khăn.

Nguồn vốn đầu tư hằng năm không nhiều, trong khi đó nhu cầu đầu tư trên địa bàn còn quá lớn. Hệ thống cơ sở hạ tầng mặc dù đã được quan tâm đầu tư nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất, phục vụ dân sinh trên địa bàn các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.

Đặc biệt cơ chế thực hiện chính sách còn nhiều bất cập. Kinh phí Trung ương phân bổ cho một số chương trình, chính sách còn hạn chế, một số chính sách đã ban hành nhưng nguồn vốn lại thiếu; định mức hỗ trợ còn thấp so với nhu cầu thực tế, chưa có cơ chế linh hoạt trong thủ tục đầu tư, lồng ghép các nguồn vốn… làm ảnh hưởng đến việc hoàn thành các mục tiêu và hiệu quả đạt được của chính sách.

Một số địa phương còn lúng túng trong việc thực hiện các chương trình, chính sách, chưa quyết liệt trong chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn hoạt động, năng lực của một số cán bộ ở cơ sở chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Số lượng cán bộ, công chức, viên chức là người DTTS công tác trong các cơ quan hành chính còn ít, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, lí luận chính trị còn chưa đồng đều. Công tác tạo nguồn, quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lí là người DTTS chưa được thực hiện đồng bộ. Một bộ phận người nghèo, người DTTS chưa nhận thức đúng về trách nhiệm của chính mình, còn trông chờ, ỷ lại, thiếu quyết tâm vươn lên, vượt qua khó khăn.

- Đồng chí có thể cho biết những giải pháp tối ưu nhất để thực hiện thắng lợi chính sách rất nhân văn trên của Đảng và Nhà nước dành cho đồng bào DTTS ở tỉnh Quảng Trị?

- Đó là tập trung thống nhất chỉ đạo từ các sở, ban ngành đến UBND các huyện thực hiện theo đúng tinh thần tại Quyết định số 34/2014/QĐUBND ngày 21/8/2014 của UBND tỉnh Quảng Trị về việc ban hành Quy chế thực hiện các chương trình, chính sách ở vùng đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Quảng Trị nhằm thực hiện tốt, có hiệu quả các chương trình, chính sách được Nhà nước đầu tư, góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc miền núi.

Tăng cường huy động nguồn vốn đầu tư từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Thực hiện tốt chính sách ưu tiên, ưu đãi đầu tư, khuyến khích các doanh nghiệp đến đầu tư, cần có chính sách, cơ chế trong việc ưu tiên nguồn vốn ODA, NGO cho phát triển kinh tế xã hội vùng dân tộc và miền núi.

Đa dạng hóa các loại hình tín dụng, tăng dần vốn vay dài hạn và trung hạn, các qũy hỗ trợ phát triển ở vùng đồng bào DTTS, tạo cơ chế thuận lợi để đồng bào các dân tộc tiếp cận được vốn vay của hệ thống ngân hàng, các quỹ phát triển.

Các địa phương, đặc biệt là UBND các xã cần phải tuyên truyền mạnh hơn nữa những chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến với người dân, làm cho người dân hiểu rõ tầm quan trọng, tính nhân văn của các chính sách, chương trình dự án để phối hợp với chính quyền địa phương thực hiện có hiệu quả các chương trình đầu tư trên địa bàn, đặc biệt là ý thức tự vươn lên trong công tác xóa đói giảm nghèo bền vững.

- Xin cảm ơn đồng chí !