Gặp những nữ văn công Vân Kiều, Pa Kô năm xưa

Trên chiến trường Khe Sanh những năm tháng chiến tranh khốc liệt, hình ảnh những người con gái Vân Kiều, Pa Kô hồn nhiên, trong sáng mang lời ca tiếng hát phục vụ đời sống tinh thần, tiếp thêm niềm lạc quan, sức mạnh cho quân ta xông pha trong các trận đánh đã trở thành hình ảnh đẹp và từng đi vào thơ ca. Chiến tranh đã lùi xa, cứ mỗi dịp quê hương chuẩn bị tổ chức kỷ niệm ngày chiến thắng Khe Sanh, những cô gái năm xưa ấy lại quây quần bên nhau, cùng ôn lại những ký ức đẹp đẽ của một thời thanh xuân nơi chiến trận. Bên dòng suối chảy qua thôn Húc Ván, xã Húc, chúng tôi gặp lại những cô gái văn công trên chiến trường Khe Sanh năm xưa. Họ lại cùng nhau cất lên những lời ca tiếng hát để nhớ lại những năm tháng hào hùng trên chiến trường ác liệt. Đã 50 năm trôi qua, đối với những cô gái Vân Kiều, Pa Kô ấy, những tháng ngày tuổi trẻ sôi nổi đã trở thành ký ức đẹp không thể nào quên. Bà Hồ Thị Đào và bà Hồ Thị Lài là hai thành viên nhỏ tuổi nhất khi bắt đầu tham gia vào Đoàn văn nghệ giải phóng miền Tây Quảng Trị, Nam Hướng Hóa năm 1963. Nay cả hai bà đều đã ngoài 70 tuổi, mái tóc đã bắt đầu điểm bạc nhưng mỗi khi nhắc lại một thời hát trên chiến hào lại trở nên sôi nổi.

Bà Hồ Thị Đào, thôn Húc Ván cười hiền nhớ lại: “Hồi ấy tham gia đoàn văn công mẹ mới tuổi 18 đôi mươi thôi. Gian khổ, hiểm nguy lắm nhưng ai cũng nhiệt tình, sôi nổi. Bộ đội anh dũng chiến đấu, chị em mình cũng hăng say ca hát để cổ vũ, động viên. Sát cánh cùng với bộ đội bằng tiếng hát, chị em trong đội tin rằng ấy cũng là mình đang cùng tham gia chiến đấu diệt thù rồi”. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những người con gái Vân Kiều, Pa Kô vẫn nhớ như in từng lời ca, tiếng hát, những âm điệu trầm bổng, luyến láy giữa chiến trường của những ca khúc đầy sôi nổi, hào hùng như: Tiếng đàn Ta Lư, Cô gái mở đường, Người con gái Pa Kô, Bác đang cùng chúng cháu hành quân, Chiếc gậy Trường Sơn, Đường Trường Sơn xe anh qua… Chiến tranh, bom đạn đã không ngăn nổi tiếng hát của những cô gái trẻ tuổi, gan dạ. Với họ tinh thần lạc quan và lòng quyết tâm đã vượt lên tất cả.

Bà Hồ Thị Lài, ở khóm 3B, thị trấn Khe Sanh cho biết, Đoàn văn nghệ Nam Hướng Hóa thành lập từ năm 1963 có hơn 20 thành viên, trong đó đa phần là các cô gái Vân Kiều, Pa Kô trẻ tuổi. Lời ca tiếng hát của họ là món ăn tinh thần không thể thiếu, tiếp thêm niềm tin yêu cuộc sống, động lực xông pha nơi chiến trận cho bộ đội, dân quân du kích địa phương. Bom rơi đạn nổ vẫn không thể làm nhụt chí của những cô gái có thừa sức trẻ, lòng quả cảm và tình yêu quê hương tha thiết. “Hồi ấy không ai sợ chết mà bỏ trốn về đâu. Ai cũng hăng hái, cố gắng hát hay nhất để phục vụ bộ đội, dù bom đạn không ngớt. Hát xong, thấy các anh bộ đội vỗ tay tán thưởng thì nỗi sợ hãi dường như tan biến hết. Mỗi lần nhớ lại những năm tháng ấy, chị em mình ai cũng rưng rưng…”, bà Lài bồi hồi.

Được tôi luyện trong khói lửa chiến tranh, ngày quê hương được giải phóng, những cô gái văn công Vân Kiều, Pa Kô trở về cùng dân bản bắt tay gây dựng cuộc sống mới từ muôn vàn khó khăn với tất cả niềm lạc quan luôn hướng về về phía trước. Họ động viên, giúp đỡ lẫn nhau, cùng hăng say lao động sản xuất, xóa đói giảm nghèo, nuôi dạy con cháu nên người. Với những cô gái văn công Vân Kiều, Pa Kô, ký ức năm tháng tuổi trẻ được làm chiến sĩ trên mặt trận văn hóa trên chiến trường Khe Sanh năm xưa sẽ mãi chẳng thể nào quên.