Bời lời, cây xóa đối giảm nghèo ở Hướng Hóa

Đến thôn Cù Bai, xã Hướng Lập, trò chuyện với chúng tôi, người dân không quên nhắc đến cây bời lời, bởi chính loại cây này đã đem lại bộ mặt mới cho bản làng heo hút nơi miền biên giới. Ông Lê Đình Hoan, người tiên phong trồng cây bời lời ở Cù Bai cho biết: “Bắt đầu trồng từ năm 1999, đến nay toàn thôn Cù Bai có trên 300 ha rừng bời lời với 100% hộ dân tham gia, mỗi hộ trồng từ 1-10 ha bời lời, bình quân mỗi héc ta cho thu nhập khoảng 10 triệu đồng/năm”. Là một loại cây dễ trồng, chỉ mất thời gian chăm sóc khoảng 1 năm đầu, sau đó cây bời lời tự lớn đến khoảng năm thứ 5- 7 có thể cho thu hoạch được, sau thu hoạch có thể thu tiếp những cây tái sinh. Đặc biệt, trong thời gian cây chưa phủ bóng, đang tái sinh có thể trồng xen thêm nhiều loại ngắn ngày như sắn, khoai, gieo lúa rẫy để tăng thêm thu nhập.

Từ hiệu quả kinh tế mà cây bời lời đem lại có thể khẳng định rằng đây chính là cây trồng chủ lực giúp người dân vùng cao Cù Bai xóa đói, giảm nghèo bền vững. Đến Cù Bai hôm nay, ai cũng ngỡ ngàng bởi những vùng đất trống đồi trọc đã được phủ xanh bởi bạt ngàn bời lời. Những mái nhà tranh lụp xụp được thay thế bằng những ngôi nhà kiên cố, cuộc sống của người dân đang từng ngày khởi sắc. Với ông Hồ Văn Hoàng, thôn Xà Đưng, xã Hướng Việt, trồng cây bời lời đã tạo ra bước ngoặt mới trong phát triển kinh tế gia đình. Trên 1,5 ha diện tích đất đồi, ngày trước ông Hoàng chỉ trồng sắn xen các loại cây ngắn ngày khác. Tuy thời gian trồng ngắn, cho thu hoạch hằng năm nhưng do đầu ra còn bấp bênh, tình trạng được mùa mất giá vẫn thường xuyên xảy ra khiến cho ông cùng nhiều người dân khác ảnh hưởng rất lớn đến thu nhập. 7 năm trước, ông Hoàng mạnh dạn đưa cây bời lời vào trồng trên toàn bộ diện tích vườn đồi và hiệu quả đem lại khá cao. Sau đợt khai thác đầu tiên, trừ chi phí, ông Hoàng lãi ròng khoảng 60 triệu đồng. Từ chỗ kinh tế bấp bênh, không đủ ăn, nhờ trồng cây bời lời đã giúp gia đình ông Hoàng thoát nghèo, vươn lên khá giả, xây dựng nhà cửa khang trang, đầy đủ tiện nghi.

Là loại cây lâm nghiệp đa mục tiêu, cây bời lời có thể phát triển tốt trong điều kiện khí hậu của vùng miền núi Hướng Hóa. Không chỉ dùng vỏ ép lấy dầu dùng trong ngành công nghiệp, gỗ cây bời lời cũng rất tốt, có giá trị kinh tế khá cao được nhiều thương lái quan tâm, vòng đời khai thác có thể đến 100 năm. Tại Hướng Hóa, bời lời chủ yếu được trồng tập trung tại các xã nằm ở phía Bắc như: Hướng Lập, Hướng Việt, Hướng Sơn, Hướng Tân và các xã vùng Lìa như: A Xing, A Dơi, Ba Tầng, Xy với tổng diện tích hiện có là 1.259 ha. Thực tế cho thấy, cây bời lời đã giúp người dân trên địa bàn huyện Hướng Hóa nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống tại các vùng bản có điều kiện khó khăn. Cây ít sâu bệnh, ít tốn công chăm sóc, đầu tư ít hơn so với trồng một số cây trồng khác nên hiệu quả kinh tế cao hơn. Mỗi héc ta bời lời ở tuổi thu hoạch có thể cho thu nhập bình quân từ 60- 80 triệu đồng/năm. Từ khi triển khai trồng cây bời lời, có nguồn thu nhập ổn định nên người dân vùng cao ít chặt phá rừng tự nhiên, tình trạng phá rừng làm nương rẫy cũng giảm đáng kể, từ đó góp phần quan trọng vào việc bảo vệ và phát triển rừng bền vững, bảo vệ môi trường sinh thái.

Để tạo điều kiện cho người dân có thu nhập ổn định từ cây bời lời, trong thời gian tới, huyện Hướng Hóa tiếp tục xúc tiến tìm kiếm đầu ra ổn định, vận động các đơn vị, cơ sở thu mua, chế biến vỏ cây bời lời ký hợp đồng thu mua sản phẩm với người dân. Đồng thời vận động người dân thực hiện tốt công tác chăm sóc bảo vệ diện tích cây bời lời hiện có và phát triển thêm một số diện tích tại các khu vực đất trống, đất cằn cỗi góp phần ổn định sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân và nâng cao độ che phủ của rừng trên địa bàn huyện.