Đầu năm mua muối cầu may

Sáng sớm mồng một Tết Nguyên đán, chợt có tiếng rao: “Ai mua muối lấy lộc đầu năm không?” lạc giữa không gian im ắng của phố xá sau một đêm, người dân ngủ muộn sau khi đón giao thừa. Tôi đón bà cụ gánh đôi triêng gióng lưng lửng hai bao muối trắng vào nhà, mua lộc đầu năm. Bà cụ rất mau miệng chúc mừng năm mới gia đình, đong đầy hai lon muối trắng cho vào túi, hoan hỉ nhận tiền mừng tuổi của gia chủ. Mỗi lon muối được bà cụ bán với giá 10.000 đồng, gấp nhiều lần so với ngày thường, tuy nhiên là muối lộc đầu năm nên khách hàng ai cũng hào phóng trả tiền và còn mừng tuổi thêm cho bà cụ. Bà kể, bà tên Thỉu, quê ở xã Triệu Lăng, Triệu Phong năm nay đã 67 tuổi, nhưng vẫn còn nhanh nhẹn, dẻo dai. Các con bà sinh sống ở Đông Hà, năm nào vào đầu năm mới, tranh thủ những ngày tết lên chơi với các con, ngày đầu năm bà lại đi bán muối, dù các con không mấy ưng ý. Bà Thỉu nói: “Cũng không hẳn cực khổ mà phải làm, nhưng tôi đã quen với việc đi bán muối đầu năm từ cả chục năm nay, giờ không đi cứ thấy thiếu thiếu. Đi bán muối đầu năm để người ta mua cái lộc cầu may, cũng là niềm vui của mình, nên còn khỏe là tôi còn muốn làm công việc này”.

Thông thường người bán muối sẽ đong một bát đầy, có ngọn chứ không đong vơi hay gạt ngang miệng. Bởi mọi người quan niệm rằng, bát muối có ngọn mới mang lại sự trọn vẹn, giúp cả năm may mắn, no đủ. Sau khi mang muối về nhà, người ta có thể chia ra thành từng nhóm nhỏ, cho vào túi nilon hay túi vải, phong bao lì xì... vừa cho đẹp mắt mà lại tiện cất giữ. Người làm nghề buôn bán có thể đặt túi muối ở quầy hàng để cầu may mắn về tài lộc, đi du lịch xa cũng đặt túi muối trong vali để lộ trình được bình an...

Vào ngày đầu năm mới nhiều người dân vẫn duy trì thói quen mua muối. Ngược lại, cuối năm sẽ mua vôi. Chính vì vậy dân gian mới có câu: “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi”. Trong đời sống hằng ngày của người dân, muối có một vị trí rất quan trọng và chỉ đứng sau gạo. Đầu năm, người ta thường mua một bát muối đong đầy tới tận ngọn chứ không gạt ngang miệng bát để cầu mong sự đủ đầy. Người ta gọi muối bán trong ngày đầu năm mới là “muối lộc”. Mua muối đầu năm để giữ cho quanh năm tình người cũng mặn mà, gia đình hòa khí, sự hòa thuận, gắn bó keo sơn giữa vợ chồng, con cái. Hơn thế nữa còn là sự mặn mà, tình thân thiết quanh năm trong các quan hệ ứng xử, quan hệ làm ăn. Nhiều người còn rắc muối ra đường, xung quanh nhà với mong muốn nơi nơi đều được bình yên. Ngoài ra, việc mua muối đầu năm là để cha mẹ nhắc nhở con cái “ăn dè, ăn nhịn”, tiết kiệm để dành tiền “cuối năm mua vôi” xây nhà. Chị Hà, một người dân ở Đông Hà cho biết, ảnh hưởng từ thói quen của bố mẹ, nên từ khi lập gia đình, sau mỗi cái tết, khi đi chợ đầu năm, chị thường mua một nhánh chè lấy lộc và mua thêm túi muối cầu may rồi mới đến các thứ khác.

Tuy không phổ biến rộng rãi như ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, nhưng nhiều năm trở lại đây, người dân trong tỉnh Quảng Trị cũng đã dần quen với phong tục này và coi đó là nét đẹp văn hóa truyền thống mỗi dịp tết đến, xuân về.