Tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn vốn vay hỗ trợ lãi suất

Năm 2017, ông Trương Quảng Đông, ở thị trấn Cửa Tùng, Vĩnh Linh có nguyện vọng lập gia trại chăn nuôi bò nhốt, đã lập hồ sơ dự án với tổng vốn cần đầu tư khoảng 200 triệu đồng, trong đó nhu cầu vay vốn khoảng 150 triệu đồng theo chính sách hỗ trợ lãi suất của Quyết định 21. Tuy nhiên, trước đó gia đình ông Đông đã vay 200 triệu đồng từ ngân hàng thương mại để đầu tư trồng khoảng 400 trụ tiêu, mới trả được một phần nhỏ nên phía ngân hàng e ngại không muốn cho vay thêm. Đối với trường hợp của ông Hoàng Hiền, ở Tân Long, Hướng Hóa, gia đình đã có trang trại lợn, muốn vay thêm vốn để mở rộng sản xuất nhưng theo quy định của chính sách hỗ trợ này thì các hộ chỉ được vay vốn khi có dự án mới, không áp dụng hỗ trợ lãi suất đối với các hộ đã thực hiện đầu tư sản xuất cây, con từ trước khi có chính sách này. Đây chỉ là hai trong số nhiều nguyên nhân khiến người dân khó tiếp cận với chính sách vay vốn hỗ trợ lãi suất.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và PTNT, tổng kinh phí thực hiện chính sách hỗ trợ lãi suất vốn vay theo Quyết định 21/2015/ QĐ-UBND được UBND tỉnh phân bổ cho 3 năm 2015, 2016 và 2017 là 11,1 tỷ đồng (bình quân 3,7 tỷ đồng/năm). Trong đó nguồn kính phí năm 2015 là 3,7 tỷ đồng đã được UBND tỉnh quyết định bổ sung ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh để hỗ trợ vay vốn phát triển sản xuất tại Quyết định 1324/QĐ-UBND ngày 16/6/2016 cho người dân tại các xã vùng biển có hiện tượng cá chết bất thường. Nguồn kinh phí năm 2016 đã được phân khai về cho các huyện, thị xã, thành phố làm chủ đầu tư và các địa phương đang tiến hành triển khai thực hiện chính sách cho vay. Riêng nguồn kinh phí phân bổ cho năm 2017 là 3,7 tỷ đồng hiện chưa tiến hành phân khai về cho các huyện, thị xã, thành phố, Đến quý I/2018, trên địa bàn tỉnh có 6 đơn vị là Vĩnh Linh, Gio Linh, Triệu Phong, Cam Lộ, Hướng Hóa và thị xã Quảng Trị thực hiện chính sách cho vay hỗ trợ lãi suất theo Quyết định 21 với doanh số cho vay là 31,8 tỷ đồng, cho 211 hộ gia đình và 19 trang trại tham gia vay vốn, tổng số tiền ngân sách đã hỗ trợ lãi suất cho người dân là 454 triệu đồng.

Trên thực tế khi triển khai thực hiện Quyết định 21, có rất nhiều khó khăn, vướng mắc bởi nhiều nguyên nhân. Đa số hộ gia đình, trang trại (kể cả hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo) đều đã vay ngân hàng theo hình thức thế chấp (thường là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) hiện còn dư nợ tại ngân hàng thương mại nên không thể thực hiện vay đối với chính sách này. Trong khi đó theo quy định chính sách này không được thực hiện đáo nợ của khách hàng. Nhiều hộ gia đình có nhu cầu vay vốn để phát triển sản xuất, kinh doanh nhưng không có tài sản thế chấp nên không vay được. Bên cạnh đó, một số chính quyền cấp xã chưa đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận và thực hiện các phê duyệt trên thủ tục vay vốn (thủ tục của cấp xã). Năng lực của người dân còn hạn chế nên khó khăn trong việc lập phương án sản xuất, kinh doanh theo yêu cầu. Mặt khác Quyết định 21 quy định định mức cho vay thấp (dưới 500 triệu đồng) nên cũng là rào cản cho nhiều hộ muốn vay số tiền lớn đầu tư sản xuất. Hoặc khi đã được vay vốn hỗ trợ lãi suất, thì việc cấp phát tiền hỗ trợ lãi suất cho người dân còn chậm thực hiện, nên có trường hợp đã nộp tiền lãi 3 kỳ nhưng mới được hỗ trợ lãi suất 1 lần.

Đối với các vấn đề vướng mắc mà người dân có nhu cầu vay vốn đưa ra tại buổi đối thoại, các ngành, đơn vị liên quan đã có những giải trình cụ thể. Những vướng mắc liên quan đến thủ tục vay vốn đã được các chi nhánh ngân hàng, các ngành liên quan tiếp thu xử lý. Tuy nhiên, cũng có những quy định không thể thay đổi như vấn đề liên quan đến tài sản thế chấp tiền vay, việc bắt buộc phải lập dự án trong hồ sơ vay vốn. Hoặc quy trình trả lãi suất tiền vay phải thu trực tiếp 100% tiền lãi của người vay sau đó sẽ chuyển trả lại 50% theo từng quý chứ ngân hàng không thể thực hiện thu lãi 50% như đề xuất của người vay vốn.

Từ những vướng mắc của người dân khi tiếp cận vốn vay hỗ trợ lãi suất, có thể thấy vấn đề cốt yếu là để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân được tiếp cận nguồn vốn này, trước hết chính quyền địa phương phải có sự vào cuộc quyết liệt để triển khai thực hiện. Bởi thực tế, những khó khăn, vướng mắc như đã nêu ở trên thì địa phương nào cũng gặp phải, nhưng trong quá trình triển khai thực hiện Quyết định 21, vẫn có những địa phương làm rất tốt như các huyện Triệu Phong, Cam Lộ, Hướng Hóa. Riêng huyện Triệu Phong đã cho vay 15 tỷ đồng, thực hiện hỗ trợ lãi suất 329 triệu đồng. Ông Lê Tùng, Giám đốc Agribank Triệu Phong cho rằng, để ngân hàng triển khai thuận lợi chính sách hỗ trợ vốn vay theo quyết định của UBND tỉnh thì sự vào cuộc của chính quyền địa phương từ huyện đến cơ sở là rất quan trọng, bởi đây là đầu mối để giúp ngân hàng thẩm định dự án, hồ sơ vay vốn, thực hiện quy trình cấp phát tiền hỗ trợ lãi suất theo đúng quy định.

Nhu cầu được tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ lãi suất để phát triển sản xuất của người dân là rất lớn. Do vậy, để triển khai hiệu quả Quyết định 21, trong thời gian tới cần nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương, Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới các xã... trong công tác phổ biến chính sách, định hướng, vận động người dân mạnh dạn vay vốn và thực hiện phê duyệt các dự án mới theo quy hoạch kinh tế của địa phương. Các địa phương tăng cường cử cán bộ chuyên trách theo dõi, hướng dẫn, hỗ trợ các đối tượng vay vốn lập dự án sản xuất, kinh doanh đúng quy định. Đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, tháo gỡ khó khăn cho các địa phương và người dân để tiếp cận nguồn vốn này. Các địa phương chưa triển khai thực hiện chính sách như thành phố Đông Hà, các huyện Hải Lăng, Đakrông cần phối hợp với ngân hàng thương mại trên địa bàn để bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn, kịp thời triển khai chính sách để người dân có nhu cầu sớm được tiếp cận nguồn vốn vay hỗ trợ lãi suất.