Quốc hội chính thức thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi), có hiệu lực từ 1/3/2027

   Như vậy Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi). Luật gồm 4 chương, 30 điều, có hiệu lực từ 1/3/2027.

   Trình bày báo cáo giải trình tiếp thu chỉnh lý Luật Hộ tịch (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã rà soát, chỉnh lý toàn diện dự thảo Luật theo hướng bảo đảm phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, trong đó Luật tập trung quy định những nội dung mang tính nguyên tắc, ổn định, thuộc thẩm quyền Quốc hội; hạn chế quy định chi tiết, tăng tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện. Dự thảo Luật sau khi chỉnh lý bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất với các luật có liên quan; đồng thời, cụ thể hóa chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực hộ tịch. Các quy định được hoàn thiện bảo đảm rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bám sát thực tiễn, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. 

   Về phân cấp triệt để thẩm quyền đăng ký hộ tịch, đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính và ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch. Chính phủ đã rà soát, đánh giá toàn diện và nhận thấy các điều kiện, nguồn lực bảo đảm việc thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính đã được bảo đảm, cụ thể: Cơ sở dữ liệu hộ tịch đã được đưa vào vận hành thống nhất trên toàn quốc, kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin hộ tịch với các cơ sở dữ liệu có liên quan, nhất là Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của các địa phương. Các cơ quan đăng ký hộ tịch đã thực hiện việc tra cứu dữ liệu hộ tịch phi địa giới để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.

   Đội ngũ công chức làm công tác đăng ký, quản lý hộ tịch tại các địa phương đã được kiện toàn, bảo đảm năng lực chuyên môn (hiện có 8.082 công chức/3.321 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó hơn 90% công chức đã đáp ứng trình độ chuyên môn luật và được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch).

   Thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn. 

   Về ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt, không hạn chế ủy quyền đối với giấy chứng tử nhằm bảo đảm giải quyết kịp thời; đối với giấy khai sinh và giấy chứng nhận kết hôn - là các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng, việc quy định do Lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã ký là cần thiết để bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng. 

   Về đăng ký khai sinh, khai từ theo phương thức chủ động (Điều 15, Điều 20), tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động thống nhất trên toàn quốc chậm nhất là từ ngày 01/01/2031. Đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế “người dân yêu cầu” sang “cơ quan nhà nước chủ động phục vụ”, đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế. Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện được chủ động triển khai trước; đồng thời, Nhà nước tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội. 

   Về ghi vào số hộ tịch sự kiện, thông tin hộ tịch của công dân Việt Nam đã giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài (Điều 21), tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng bảo đảm nguyên tắc: các sự kiện, thông tin hộ tịch của công dân Việt Nam đã được cơ quan có thẩm quyền nước ngoài giải quyết, nếu không trái với pháp luật Việt Nam thì được ghi vào số hộ tịch. Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính thống nhất, khả thi trong tổ chức thực hiện./.