Thực hiện Bộ luật Tố tụng dân sự gắn với hòa giải và bảo vệ quyền lợi của Nhân dân

Đưa pháp luật đến gần dân

Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2016, là một trong những văn bản pháp luật quan trọng, góp phần cụ thể hóa Hiến pháp năm 2013, thể chế hóa chủ trương cải cách tư pháp, bảo đảm quyền con người, quyền công dân và quyền tiếp cận công lý.

Ngay sau khi Bộ luật có hiệu lực, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai, quán triệt và lồng ghép tuyên truyền, phổ biến các nội dung của Bộ luật bằng nhiều hình thức. Công tác tuyên truyền được thực hiện thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, hệ thống loa truyền thanh, internet, Cổng thông tin điện tử MTTQ, chuyên mục “Pháp luật và đời sống”, các chuyên trang trên Báo Quảng Trị, các hội thi tìm hiểu pháp luật và lồng ghép vào các buổi  sinh hoạt cộng đồng...

Tập huấn công tác giám sát cho cán bộ Ban công tác mặt trận thôn thuộc xã Ba Lòng, Tà Rụt

Trong 10 năm qua, Mặt trận các cấp và các khu dân cư đã tổ chức hơn 2.500 buổi tuyên truyền với hơn 171.000 lượt người tham dự; cấp phát 45.424 cuốn tài liệu; phối hợp xây dựng 60 chuyên trang, 60 chuyên mục và đăng tải hàng trăm tin, bài tuyên truyền pháp luật đến người dân. Không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền các quy định pháp luật, MTTQ các cấp còn chú trọng nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ Mặt trận trong vận động Nhân dân chấp hành pháp luật, tham gia hòa giải ở cơ sở, tiếp nhận kiến nghị của cử tri, giám sát và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Nhờ đó, pháp luật về tố tụng dân sự từng bước được đưa đến gần hơn với đời sống Nhân dân, nhất là những quy định liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của người dân khi xảy ra tranh chấp.

Hòa giải từ sớm, giải quyết từ cơ sở

Ở mỗi khu dân cư, những mâu thuẫn liên quan đến đất đai, tài sản, hợp đồng, quan hệ gia đình, hàng xóm... nếu không được giải quyết kịp thời rất dễ phát sinh tranh chấp kéo dài. Để hạn chế tình trạng này, MTTQ các cấp trong tỉnh đã phối hợp với các tổ hòa giải phát huy phương châm “gần dân, sát dân”, kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh trong cộng đồng. Trong quá trình hòa giải, các nguyên tắc cơ bản của Bộ luật Tố tụng dân sự như tôn trọng quyền tự định đoạt của các bên, đề cao trách nhiệm cung cấp chứng cứ, khuyến khích sự tự nguyện thương lượng, thỏa thuận. Cách làm này góp phần giải quyết nhiều mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh các vụ án dân sự phải đưa ra Tòa án, đồng thời giảm áp lực đối với hoạt động thụ lý, giải quyết án.

Tập huấn kỹ năng tổ chức tuyên truyền sinh hoạt chuyên đề, tuyên truyền, phổ biến chính sách, Luật pháp cho cán bộ Ban công tác mặt  trận thôn thuộc xã Ba Lòng, Tà Rụt

Bà Hồ Thị Thủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Tân Lập chia sẻ: “Ở cơ sở, điều quan trọng là phải nắm được tâm tư, nguyện vọng của người dân và phát hiện mâu thuẫn ngay từ khi mới phát sinh. Khi có vụ việc, Ban Công tác Mặt trận, tổ hòa giải và những người có uy tín cùng tìm hiểu nguyên nhân, lắng nghe các bên, đồng thời giải thích những quy định pháp luật liên quan để người dân hiểu và tự nguyện thỏa thuận”. Với phương châm đó, cán bộ Mặt trận và hòa giải viên không chỉ giúp người dân tháo gỡ một vụ việc cụ thể mà còn góp phần nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật trong cộng đồng.

Bà Hoàng Thị Phương, Trưởng Ban Công tác Mặt trận Tổ Dân phố Đông Lễ, phường Nam Đông Hà cho biết: “Làm công tác hòa giải phải kiên trì, công tâm và biết lắng nghe. Có những vụ việc ban đầu các bên còn bức xúc, chưa đồng thuận, nhưng nếu mình giải thích thấu đáo, phân tích quyền và nghĩa vụ của mỗi bên, kết hợp vận động trên cơ sở tình làng nghĩa xóm thì người dân sẽ dễ chia sẻ, cùng tìm cách giải quyết”. Từ thực tiễn cho thấy, Ban Công tác Mặt trận và tổ hòa giải chính là những lực lượng gần dân nhất, có điều kiện phát hiện sớm những mâu thuẫn, tranh chấp để phối hợp giải quyết ngay tại cộng đồng.

Đồng hành, bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân

Cùng với tuyên truyền, hòa giải, MTTQ các cấp còn phát huy vai trò tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư, kiến nghị, phản ánh; phối hợp với Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, Sở Tư pháp và các cơ quan liên quan trong giải quyết những vấn đề phát sinh. Từ năm 2016 đến nay, MTTQ các cấp đã tiếp nhận 135 đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân; thực hiện phân loại, xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định. Đối với những vụ việc liên quan đến dân sự, đất đai và các quan hệ dân sự khác, cán bộ Mặt trận đã trực tiếp hướng dẫn, giải thích để công dân hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và trình tự thực hiện thủ tục tố tụng. Qua đó, giúp người dân tiếp cận đúng quy định pháp luật, hạn chế khiếu kiện kéo dài. 

Trong công tác giám sát, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã chủ trì 45 cuộc giám sát cấp tỉnh; đồng thời phối hợp với Đoàn đại biểu Quốc hội, Thường trực và các Ban HĐND tỉnh thực hiện nhiều chuyên đề giám sát. MTTQ tỉnh cũng phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh giám sát công tác thi hành án dân sự, hành chính và một số hoạt động tư pháp theo quy định. Thông qua hoạt động giám sát, nhiều tồn tại, hạn chế được phát hiện, phản ánh và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, khắc phục; góp phần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan tư pháp trong chấp hành pháp luật, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tổ chức, cá nhân. Qua đó, vai trò của MTTQ trong giám sát, đồng hành cùng các cơ quan tư pháp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân ngày càng được thể hiện rõ hơn.

Bà Võ Thị Miền, người dân tại thôn Lâm Lang, xã Hiếu Giang chia sẻ: “Khi có vấn đề, kiến nghị liên quan đến quyền lợi của gia đình, chúng tôi được cán bộ Mặt trận hướng dẫn cụ thể, giải thích rõ những quy định pháp luật và hướng dẫn nơi có thẩm quyền giải quyết. Nhờ đó, người dân hiểu rõ hơn quyền, nghĩa vụ của mình, biết cách gửi kiến nghị đúng quy định và yên tâm hơn khi được Mặt trận đồng hành, bảo vệ quyền lợi chính đáng”.

Thời gian tới, MTTQ các cấp tỉnh Quảng Trị tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng, cập nhật quy định pháp luật mới và nâng cao kỹ năng nghiệp vụ cho cán bộ Mặt trận, báo cáo viên, tuyên truyền viên và hòa giải viên ở cơ sở. Tiếp tục phát huy vai trò của chức sắc, chức việc tôn giáo, người có uy tín, trưởng dòng họ, tộc trưởng và các lực lượng nòng cốt ở khu dân cư trong phối hợp hòa giải; tăng cường cơ chế phối hợp với Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân và cơ quan tư pháp cùng cấp trong tiếp nhận, xử lý kiến nghị, phản ánh của công dân...Tiếp tục đưa Bộ luật Tố tụng dân sự vào cuộc sống, tuyên truyền một đạo luật, xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật, phát huy dân chủ, bảo vệ quyền làm chủ của Nhân dân và góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết, kỷ cương, văn minh trên quê hương Quảng Trị./.