Xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm làng nghề

Thực hiện Quyết định số 01/QĐBCĐTW của BCĐ Trung ương các chương trình mục tiêu quốc gia, ngày 17/10/2018, UBND tỉnh Quảng Trị đã ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2016 - 2020 và xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm. Chương trình này nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn phù hợp với nhiệm vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Đồng thời khai thác tiềm năng, lợi thế nông nghiệp, nông thôn quy mô cấp xã, huyện nhằm đưa nông nghiệp trở thành một trong những trụ cột kinh tế của Quảng Trị. Để làm được điều này, một trong những giải pháp then chốt là ứng dụng khoa học và công nghệ (KH&CN) vào sản xuất, chế biến, bảo quản, khuyến khích phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp; chế biến nông sản ứng dụng công nghệ cao; xây dựng thương hiệu để các sản phẩm của các làng nghề có sức lan tỏa trên thị trường.

Hiện toàn tỉnh có 53 làng nghề với 66 nghề, chủ yếu là các nghề chế biến nông, lâm, thủy sản, sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, sản xuất vật liệu xây dựng..., trong đó có 15 làng nghề, nghề truyền thống, làng nghề truyền thống đã được UBND tỉnh công nhận. Thời gian qua, ngành KH&CN Quảng Trị đã chú trọng đưa những kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ triển khai vào thực tế sản xuất, từng bước nâng cao giá trị đóng góp của KH&CN trong phát triển KT-XH của địa phương. Một số sản phẩm đặc trưng của Quảng Trị đã được xác lập quyền sở hữu trí tuệ dưới hình thức chỉ dẫn địa lí, nhãn hiệu tập thể (NHTT) và nhãn hiệu chứng nhận (NHCN). Hiện có 25 sản phẩm đặc trưng được đăng kí xác lập quyền NHTT, NHCN và 1 sản phẩm được đăng kí xác lập quyền chỉ dẫn địa lí. Việc sử dụng thương hiệu NHTT, NHCN mang tên các địa danh trên các sản phẩm mang một ý nghĩa lớn. Đây là những thương hiệu truyền thống, tính bền vững cao và có ấn tượng đối với người tiêu dùng.

Việc đăng kí và bảo hộ nhãn hiệu cho các sản phẩm đặc trưng không chỉ đem lại nguồn lợi lớn về kinh tế cho người dân ở địa phương mà còn bảo vệ danh tiếng của sản phẩm, tránh bị lạm dụng hoặc giả mạo, giúp người tiêu dùng nhận biết và lựa chọn đúng sản phẩm; từ đó khuyến khích sản xuất phát triển, doanh thu tăng lên, giải quyết việc làm, duy trì giá trị truyền thống của các làng nghề, đời sống người dân được ổn định, phát triển du lịch địa phương. Tuy nhiên, để có thể duy trì những thuận lợi này đòi hỏi cần có sự tham gia tích cực từ các tổ chức hội nghề nghiệp, hiệp hội và các cơ quan quản lí tại địa phương. Đồng thời, người dân phải nâng cao kiến thức về nông nghiệp, quy trình canh tác, chọn giống, bảo quản, tiếp thị sản phẩm, ứng dụng tiến bộ KHKT vào sản xuất.

Để thúc đẩy việc ứng dụng các tiến bộ KH&CN, xây dựng và phát triển thương hiệu trong sản xuất, kinh doanh các sản phẩm làng nghề truyền thống, toàn tỉnh cần tập trung thực hiện tốt các giải pháp, nhiệm vụ chủ yếu như: Tổ chức triển khai có hiệu quả Nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND ngày 14/12/2017 của HĐND tỉnh về chính sách hỗ trợ ứng dụng, nhân rộng các kết quả KH&CN trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2017- 2025; tập trung hỗ trợ ứng dụng đổi mới công nghệ trong sản xuất và chế biến hàng hóa đối với các sản phẩm làng nghề; ứng dụng và nhân rộng các giống cây trồng, vật nuôi, quy trình lai ghép, công nghệ canh tác mới có khả năng đem lại hiệu quả cao; xây dựng mô hình trình diễn và nhân rộng các tiến bộ KH&CN phục vụ sản xuất nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới; ưu tiên và tạo điều kiện cho các DN nhỏ và vừa, các trang trại, HTX phát triển các ngành nghề nông thôn, đầu tư đổi mới dây chuyền công nghệ sản xuất, chế biến theo hướng sản xuất sạch, thân thiện với môi trường. Triển khai các đề tài, dự án nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ vào sản xuất, kinh doanh các sản phẩm làng nghề trên địa bàn tỉnh; ứng dụng hệ thống quản lí chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2015 trong quản trị của các DN nhỏ và vừa, HTX sản xuất, kinh doanh các sản phẩm truyền thống tại cộng đồng. Thúc đẩy hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp và hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Quảng Trị nhằm tạo lập môi trường thuận lợi để thúc đẩy, hỗ trợ quá trình hình thành và phát triển loại hình DN khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có khả năng tăng trưởng nhanh dựa trên khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới. Thực hiện ứng dụng công nghệ nông nghiệp 4.0 vào tổ chức sản xuất hàng hóa, dịch vụ trong Chương trình phát triển làng nghề của tỉnh. Xây dựng và công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, hàng hóa; đánh giá chứng nhận sản phẩm hợp chuẩn, hợp quy, bảo đảm đến năm 2020, tất cả các sản phẩm làng nghề trên địa bàn tỉnh được xây dựng và công bố tiêu chuẩn chất lượng, định kì được kiểm tra đánh giá chất lượng, hạn chế đến mức thấp nhất các sản phẩm không đạt yêu cầu như tiêu chuẩn đã công bố. Tập trung xác lập, khai thác, quản lí, bảo vệ và phát triển quyền sở hữu trí tuệ đối với NHTT, NHCN; hình thành các thương hiệu sản phẩm, hàng hóa đặc trưng của tỉnh có khả năng cạnh tranh cao, bảo đảm chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu, thị hiếu của thị trường trong và ngoài nước, góp phần xây dựng nông thôn mới. Đến năm 2020, về cơ bản các sản phẩm đặc sản, đặc trưng của tỉnh được xác lập, bảo hộ, khai thác và phát triển về sở hữu trí tuệ dưới hình thức NHTT, NHCN.

Nâng cao ý thức của người sản xuất, DN và người tiêu dùng về sản phẩm mang NHTT, NHCN nhằm khuyến khích phát triển các sản phẩm đặc trưng theo phương thức hợp tác, liên kết cộng đồng, khu dân cư, liên kết hộ gia đình... Nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm và ngày càng khẳng định uy tín của sản phẩm mang NHTT, NHCN các sản phẩm đặc trưng. Xây dựng hệ thống các giải pháp quảng bá sản phẩm với nhiều hình thức khác nhau, khai thác giá trị của các NHTT, NHCN, nâng cao năng lực cạnh tranh của DN, HTX, tổ hợp tác sản xuất và kinh doanh trên thị trường.

Tăng cường quy mô sản xuất cho các sản phẩm làng nghề, từng bước thành lập những vùng sản xuất chuyên canh sử dụng các NHTT, NHCN mang sản phẩm đặc trưng, nâng cao năng lực hợp tác, liên kết với các sản phẩm các vùng phụ cận. Tạo điều kiện thuận lợi trong việc liên kết 4 nhà để phát triển sản xuất và kinh doanh các sản phẩm làng nghề. Trên cơ sở mô hình quản lí hoàn thiện, tiến hành nhân rộng mô hình mẫu cho các sản phẩm tương ứng của tỉnh.

Về sự hỗ trợ của ngành KH&CN tỉnh trong thời gian tới đối với hoạt động này, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Trị Trần Thiềm cho biết: “Thúc đẩy việc ứng dụng các tiến bộ KH&CN, nâng chất lượng, xây dựng và phát triển thương hiệu trong sản xuất, kinh doanh các sản phẩm làng nghề là nhiệm vụ quan trọng của hoạt động KH&CN của tỉnh trong thời gian tới. Sở KH&CN sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức, cá nhân tham gia chương trình được hỗ trợ ứng dụng các tiến bộ KH&CN; xây dựng và công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, hàng hóa; đánh giá, chứng nhận sản phẩm hợp chuẩn, hợp quy; xây dựng và phát triển thương hiệu, góp phần thực hiện có hiệu quả các mục tiêu của kế hoạch triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2016-2020”.