Để vận động bầu cử hiệu quả và đúng luật

Quyền bầu cử và ứng cử được Hiến pháp qua các thời kỳ ghi nhận. Hiến pháp năm 2013 và các luật liên quan hiện hành đã có những nội dung đổi mới quan trọng, tiếp tục đề cao và phát huy quyền của Nhân dân trong bầu cử, ứng cử để lập ra cơ quan đại diện, cơ quan quyền lực nhà nước ở trung ương và địa phương là Quốc hội (QH), Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp. Thông qua bầu cử, Nhân dân lựa chọn những đại biểu xứng đáng vào QH và HĐND để thực thi quyền làm chủ của mình. Vậy nên, việc lựa chọn được những người đảm bảo tiêu chuẩn, xứng đáng đại diện cho Nhân dân tham gia vào các cơ quan quyền lực nhà nước là yêu cầu quan trọng và có ý nghĩa chính trị to lớn.

Ngày 23/5/2021 được ấn định là ngày bầu cử đại biểu QH khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021- 2026. Ở tỉnh Quảng Trị, Ủy ban Bầu cử tỉnh ngày 20/4/2021 đã ban hành Nghị quyết số 27 về việc lập và công bố danh sách chính thức 85 người ứng cử đại biểu HĐND tỉnh khóa VIII, nhiệm kỳ 2021-2026; và ngày 28/4/2021 ban hành Nghị quyết số 31 công bố danh sách chính thức 10 người ứng cử đại biểu QH khóa XV trên địa bàn tỉnh. Theo quy định, bắt đầu từ ngày công bố danh sách chính thức, những người ứng cử đại biểu QH và đại biểu HĐND sẽ được tiến hành vận động bầu cử và công việc này phải kết thúc trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ.

Theo Luật Bầu cử đại biểu QH và đại biểu HĐND năm 2015 (Luật Bầu cử), có 2 hình thức vận động bầu cử là: gặp gỡ, tiếp xúc với cử tri tại hội nghị tiếp xúc cử tri; qua phương tiện thông tin đại chúng của địa phương và trên trang thông tin điện tử về bầu cử đại biểu QH của Hội đồng bầu cử quốc gia (đối với ứng cử đại biểu QH) hoặc trên trang thông tin điện tử về bầu cử của ủy ban bầu cử (đối với ứng cử đại biểu HĐND).

Hai cơ quan thông tin đại chúng chính của địa phương là báo của đảng bộ tỉnh và đài phát thanh- truyền hình tỉnh. Khi vận động bầu cử các ứng cử viên phải tuân thủ nguyên tắc: dân chủ, công khai, bình đẳng, đúng pháp luật, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; ứng cử viên của đơn vị bầu cử nào thì thực hiện vận động bầu cử tại đơn vị đó; các tổ chức phụ trách bầu cử và thành viên của các tổ chức này không được vận động cho ứng cử viên.

Hình thức vận động bầu cử là như vậy, tuy nhiên thực tế lại đặt ra câu hỏi ngoài quy định, đó là việc các ứng cử viên có thể dùng các hình thức khác để vận động bầu cử, như thông qua mạng xã hội, tổ chức diễn thuyết hoặc vận động trực tiếp được không? Hiện không ít người hiểu được sử dụng các hình thức khác để vận động, vì pháp luật không quy định nghĩa là pháp luật không cấm. Vậy vấn đề này hiểu như thế nào mới đúng?

Chúng ta biết rằng, Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật. Từ các quy định của pháp luật cho thấy người dân được làm những gì pháp luật không cấm, còn cơ quan công quyền hay cán bộ, công chức chỉ được làm những gì pháp luật có quy định. Tuy nhiên, như đã nói ở trên, việc vận động bầu cử phải đảm bảo nguyên tắc “bình đẳng”. Vì vậy, trường hợp trong cùng một đơn vị bầu cử mà có người không phải cán bộ, công chức thì những người này cũng không được sử dụng các hình thức khác để vận động bầu cử vì vi phạm nguyên tắc “bình đẳng”.

Về những hành vi bị cấm trong vận động bầu cử, đó là: lợi dụng vận động bầu cử để tuyên truyền trái với Hiến pháp và pháp luật hoặc làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín, quyền, lợi ích hợp pháp khác của tổ chức, cá nhân khác; lạm dụng chức vụ, quyền hạn để sử dụng phương tiện thông tin đại chúng trong vận động bầu cử; lợi dụng vận động bầu cử để vận động tài trợ, quyên góp ở trong nước và nước ngoài cho tổ chức, cá nhân mình; sử dụng hoặc hứa tặng, cho, ủng hộ tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất để lôi kéo, mua chuộc cử tri. Do vậy, một số hoạt động của các ứng cử viên trong thời gian vận động bầu cử như làm từ thiện cũng cần thận trọng, tránh bị suy diễn là vận động không trong sáng.

Đối với các cơ quan thông tin đại chúng phải bảo đảm công bằng, bình đẳng về diện tích, thời lượng khi đưa thông tin chương trình hành động của các ứng cử viên. Nghĩa là số lượng từ trên báo, thời lượng phát sóng trên phát thanh, truyền hình về chương trình hành động của các ứng cử viên cơ bản phải như nhau (trừ trường hợp do ứng cử viên).

Để vận động bầu cử hiệu quả và đúng luật, các ứng cử viên cần tập trung vào các hình thức vận động có quy định. Cần lắng nghe ý kiến, tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, đồng thời trên cơ sở vị trí công tác, chức trách nhiệm vụ của mình để xây dựng chương trình hành động sát với thực tiễn và những vấn đề Nhân dân quan tâm; dành thời gian tham gia hội nghị tiếp xúc cử tri do ban thường trực ủy ban MTTQVN các cấp tổ chức và chuẩn bị chu đáo chương trình hành động để chuyển tải trên phương tiện thông tin đại chúng. Thông qua đó để cử tri nhìn nhận, đánh giá về năng lực, trách nhiệm, kế hoạch thực thi nhiệm vụ nếu trúng cử, từ đó để cử tri lựa chọn bầu vào QH hay HĐND các cấp.