Đổi mới cách lắng nghe dân

Đổi mới để gần dân hơn

Thực hiện dân chủ ở cơ sở là nhiệm vụ quan trọng nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tạo đồng thuận xã hội và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu đổi mới phương thức nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân càng trở nên cấp thiết. Địa bàn rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn đòi hỏi Mặt trận không chỉ duy trì các hình thức truyền thống mà còn chủ động ứng dụng công nghệ để mở rộng kênh kết nối với Nhân dân.

Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở có hiệu lực từ ngày 1/7/2023 tạo cơ sở để MTTQ các cấp đẩy mạnh tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQVN tỉnh Lê Thị Mỹ Hiền cho biết, từ khi Luật có hiệu lực đến trước thời điểm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, MTTQ các cấp trong tỉnh đã tổ chức 155 hội nghị tuyên truyền, phổ biến Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở và các quy định về xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước, thu hút khoảng 9.500 lượt cán bộ, đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia.

Từ mã QR, người dân có thể gửi phản ánh, kiến nghị đến Mặt trận Tổ quốc và chính quyền nhanh chóng, thuận tiện - Ảnh: K.H

Đến nay, 80 bảng mã QR được lắp đặt tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh và các xã, phường, đặc khu; gần 1.000 biển “Hộp thư số-Mặt trận lắng nghe dân nói” được triển khai tại nhà văn hóa các thôn, tổ dân phố. Hệ thống còn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thu thập, phân tích, phân loại và tổng hợp dữ liệu trước khi chuyển đến cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Công nghệ không thay thế các hình thức gặp gỡ trực tiếp mà bổ sung thêm kênh để MTTQ kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân.

“Những đổi mới này giúp Mặt trận Tổ quốc chuyển từ việc chờ người dân phản ánh sang chủ động mở rộng các kênh tiếp nhận thông tin, để tiếng nói từ cơ sở trở thành nguồn thông tin quan trọng phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý và điều hành ở địa phương”, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQVN tỉnh Lê Thị Mỹ Hiền nhấn mạnh.

Khi người dân chủ động đóng góp ý kiến

Nếu như trước đây, việc phản ánh ý kiến của người dân chủ yếu thông qua các cuộc TXCT hoặc hội nghị ở khu dân cư thì nay, với nhiều kênh tiếp nhận được mở rộng, người dân có thêm lựa chọn để bày tỏ tâm tư, nguyện vọng và kiến nghị những vấn đề phát sinh trong đời sống. Việc đổi mới phương thức tiếp cận giúp Mặt trận Tổ quốc nắm bắt thông tin nhanh hơn, đồng thời khuyến khích người dân tham gia xây dựng chính quyền ở cơ sở.

Ban công tác Mặt trận tổ dân phố Mỹ Cương, phường Đồng Sơn hướng dẫn người dân sử dụng các kênh phản ánh ý kiến - Ảnh: K.H

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQVN phường Đồng Sơn Ngô Thị Hồng Thắm, điều người dân mong muốn không chỉ là có thêm kênh phản ánh mà quan trọng hơn là những ý kiến, kiến nghị được tiếp nhận, xem xét và phản hồi. Vì vậy, Mặt trận Tổ quốc phường luôn phối hợp với chính quyền và các đơn vị liên quan theo dõi quá trình xử lý, kịp thời thông tin kết quả đến người dân, tạo thêm niềm tin để người dân tiếp tục đồng hành cùng địa phương.

Trong khi phường Đồng Sơn tập trung giúp người dân làm quen với mô hình trên các nền tảng số thì tại xã Thượng Trạch, việc triển khai được điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế ở địa bàn biên giới. Bên cạnh lắp đặt mã QR tại các điểm thuận lợi, cán bộ Mặt trận thường xuyên đến từng bản tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng các kênh phản ánh. Với những hộ chưa có điều kiện sử dụng điện thoại thông minh hoặc mạng internet, địa phương vẫn duy trì các cuộc họp bản, đối thoại trực tiếp để lắng nghe ý kiến.

Chị Y Đạt, bản Nịu, xã Thượng Trạch chia sẻ: “Những ngày này, cán bộ Mặt trận thường xuyên đến bản tuyên truyền, hướng dẫn bà con về mô hình "Lắng nghe dân nói" và các kênh phản ánh ý kiến. Nhờ được giải thích cụ thể nên chúng tôi hiểu hơn về mô hình, mạnh dạn chia sẻ những khó khăn, vướng mắc để chính quyền và các ngành xem xét, giải quyết”.

Theo Chủ tịch Ủy ban MTTQVN xã Thượng Trạch Đinh Cu, điều quan trọng nhất khi triển khai mô hình là không để người dân bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số. “Mỗi địa bàn có điều kiện khác nhau nên cách làm cũng phải linh hoạt. Với những nơi người dân chưa quen sử dụng công nghệ, cán bộ Mặt trận phải chủ động đến với dân, hướng dẫn, lắng nghe trực tiếp để mọi ý kiến đều được tiếp nhận”, ông Đinh Cu cho biết.

Thực tiễn triển khai cho thấy, dù điều kiện ở mỗi địa phương khác nhau nhưng mục tiêu chung vẫn là tạo điều kiện để người dân thuận lợi bày tỏ ý kiến. Khi tiếng nói từ cơ sở được tiếp nhận và phản hồi kịp thời, niềm tin của người dân đối với Mặt trận Tổ quốc và chính quyền tiếp tục được củng cố.

Lắng nghe để hành động

Mô hình “Lắng nghe dân nói” không chỉ mở rộng các kênh tiếp nhận thông tin mà còn hướng đến xây dựng quy trình từ tiếp nhận, phân loại, chuyển xử lý đến theo dõi, phản hồi kết quả. Qua đó, mỗi ý kiến của người dân đều được xem xét, tổng hợp, chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết, đồng thời phục vụ hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc.

Hội Cựu chiến binh xã Cam Lộ tuyên truyền, hướng dẫn hội viên tiếp cận mô hình "Lắng nghe dân nói" - Ảnh: K.H

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lê Thị Mỹ Hiền cho biết thêm, việc triển khai mô hình nhằm đổi mới phương thức nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân trong bối cảnh chuyển đổi số, tạo thêm nhiều kênh để người dân thuận lợi phản ánh, góp ý và tham gia xây dựng chính quyền. Bên cạnh đó, mô hình góp phần nâng cao trách nhiệm phối hợp, theo dõi và phản hồi kết quả giải quyết các kiến nghị của người dân.

Song song với triển khai mô hình, Mặt trận Tổ quốc các cấp tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát, phản biện xã hội theo hướng bám sát những vấn đề người dân quan tâm. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Ban Thường trực Ủy ban MTTQVN tỉnh đã tổ chức giám sát 2 chuyên đề; phối hợp thực hiện 3 đợt kiểm tra, giám sát công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031; giám sát việc quản lý hoạt động khai thác khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường. Mặt trận Tổ quốc các cấp cũng tham gia phản biện 28 dự thảo văn bản, duy trì hiệu quả 282 mô hình ở khu dân cư và tổ chức hơn 80 hội nghị tuyên truyền pháp luật với trên 6.000 lượt người tham gia.

"Bên cạnh mô hình “Lắng nghe dân nói”, Mặt trận Tổ quốc các cấp vẫn duy trì nhiều hình thức nắm bắt ý kiến Nhân dân như TXCT, đối thoại trực tiếp, hoạt động của Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư, Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng và công tác nắm bắt dư luận xã hội. Việc kết hợp giữa các hình thức truyền thống với ứng dụng công nghệ số giúp Mặt trận Tổ quốc tiếp cận thông tin từ cơ sở toàn diện, kịp thời hơn, nâng cao hiệu quả phối hợp giải quyết những vấn đề người dân quan tâm”, bà Lê Thị Mỹ Hiền, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQVN tỉnh khẳng định.