Lễ hội ARiêu Piing của người Tà Ôi là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 27.7, UBND xã Tà Rụt (Quảng Trị) tổ chức Lễ hội ARiêu Piing và đón nhận Quyết định của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận lễ hội của người Tà Ôi (Pa Cô) là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Buổi lễ có sự tham dự của lãnh đạo địa phương, các già làng, nghệ nhân cùng đông đảo đồng bào Tà Ôi (Pa Cô). Đây được xem là dấu mốc quan trọng trong công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của cộng đồng người Tà Ôi (Pa Cô) sinh sống tại khu vực Đakrông, Hướng Hóa (tỉnh Quảng Trị cũ). Lần gần nhất lễ hội được tổ chức là vào năm 2015.

Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy Ly Kiều Vân và lãnh đạo Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Sở Dân tộc và Tôn giáo trao quyết định và chứng nhận cho đại diện các địa phương. Ảnh: Hàn Nguyên

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND xã Tà Rụt Nguyễn Sỹ Huấn cho biết, việc được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận những giá trị văn hóa đặc sắc mà đồng bào Tà Ôi (Pa Cô) đã gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đồng thời, đây cũng là trách nhiệm để chính quyền và người dân tiếp tục bảo tồn, trao truyền và phát huy di sản.

Theo các nhà nghiên cứu, do sinh sống lâu đời trên dãy Trường Sơn, cộng đồng Tà Ôi (Pa Cô) vẫn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống độc đáo. Trong đó, ARiêu Piing được xem là lễ hội lớn và thiêng liêng nhất, gắn với tín ngưỡng về sự sống, cái chết và quan niệm vạn vật hữu linh. Nghi lễ đánh dấu thời điểm đưa hài cốt người đã khuất về nhà mồ chung của dòng họ, khép lại tang lễ theo phong tục truyền thống.

Lễ hội ARiêu Piing trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ảnh: Hàn Nguyên

Nghệ nhân K'Ray Sức, người nhiều năm nghiên cứu văn hóa Pa Cô, Vân Kiều, cho biết trong tiếng Tà Ôi, "Piing" nghĩa là nhà mồ, còn "Ariêu" là rượu cần - loại rượu chỉ dùng trong các lễ hội lớn. Vì vậy, ARiêu Piing không chỉ là lễ cải táng mà còn chứa đựng những giá trị về tín ngưỡng, đạo hiếu và tinh thần cộng đồng.

Theo nghệ nhân K'Ray Sức, lễ hội là dịp để con cháu tưởng nhớ tổ tiên, cầu mong bản làng bình yên, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa các dòng họ, làng bản và thông gia. Mỗi kỳ lễ hội đều có tiếng cồng chiêng, trống, các nghi thức truyền thống cùng sự tham gia của đông đảo cộng đồng.

Gia súc được các gia đình hiến tế. Ảnh: Hàn Nguyên

ARiêu Piing thường được tổ chức 10-15 năm một lần, kéo dài từ 2-3 ngày với nhiều nghi lễ như bốc mộ, khai mả, đón khách, lễ âm công, đâm trâu, đưa hài cốt về nhà mồ mới, lễ tạ ơn và tổng kết. Theo già làng Kôn Kêng (dòng họ A Đeng), mỗi gia đình chuẩn bị lễ vật tùy điều kiện, còn mỗi làng thường đóng góp từ một đến hai con trâu phục vụ nghi lễ.

Việc ARiêu Piing được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của người Tà Ôi (Pa Cô), đồng thời tạo nền tảng để địa phương phát huy di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa.