Lưu giữ những món ăn truyền thống của người Vân Kiều

Sau nhiều năm hoạt động không hiệu quả, đến cuối năm 2016, Khu du lịch cộng đồng Klu bắt đầu đón khách và nhộn nhịp dần. Hiện nay, chính quyền địa phương đã xây dựng một số công trình phục vụ du lịch như: Nhà ngắm cảnh, sân lễ hội, Trung tâm thông tin giới thiệu danh thắng, suối nước nóng Klu, nhà lưu trú Homestay, bãi đỗ xe, đường đi bộ, nhà vệ sinh công cộng… Khi đến với Khu du lịch cộng đồng Klu, khách du sẽ được tham quan du lịch cảnh sắc thiên nhiên núi rừng hùng vĩ, chụp ảnh lưu niệm tại các gian hàng đặc sản địa phương; trải nghiệm tắm suối nước nóng và thưởng thức các món ẩm thực truyền thống của người Vân Kiều. Nhiều khách du lịch đã không khỏi xuýt xoa với những món ăn hấp dẫn, ngon lành được chế biến từ nguồn nguyên liệu sạch, tươi ngon chỉ có nơi vùng núi cao như: Cháo đoác, cá suối nướng, ốc suối hấp, gà bản nướng, lợn bản hấp ống tre… Chị Nguyễn Thanh Hà, khách du lịch đến từ Quảng Nam cho hay: “Đây là lần đầu tiên chúng tôi tham quan du lịch ở Quảng Trị. Được bạn bè giới thiệu nên chúng tôi quyết định lên Khu du lịch cộng đồng Klu để tắm suối nước nóng và thưởng thức ẩm thực của người Vân Kiều. Tắm suối nước nóng ở đây rất sảng khoái và các món ăn truyền thống của người Vân Kiều rất ngon”. Ít ai biết rằng, để có được những món ăn thơm ngon và đậm đà hương vị núi rừng phục vụ thực khách, “bếp trưởng” Hồ Hiền đã phải chuẩn bị kỹ càng, công phu từ nguyên liệu đến khâu chế biến.

Tôi có dịp gặp Hồ Hiền tại tư gia lúc anh đang chăm chú chế biến món ăn phục vụ khách du lịch. Nhà Hiền nép mình dưới tàng cây cổ thụ rợp bóng mát và sát ngay Nhà văn hóa thôn Klu. Hiền có dáng người thấp và rắn rỏi như cây rừng. Từ trước tới nay, nhiều người nói đùa rằng “Đàn ông ít người nấu bếp. Những hễ ai đã có đam mê làm đầu bếp thì thể nào cũng nấu ngon hơn phụ nữ”. Với Hiền, câu nói ấy rất đúng. Nhìn đôi tay khéo léo, tỉ mẩn tẩm ướp gia vị rồi đảo nướng những con cá suối tươi ngon trên lửa than hồng, có thể thấy Hiền dồn cả tâm huyết, niềm say mê vào từng món ăn. Ngơi tay, Hiền kể về cơ duyên đến với nghề “đầu bếp”: “Gia đình tôi, ông bà, bố mẹ và cả tôi đều làm nông cả. Truyền thống của người Vân Kiều, đàn ông rất ít khi phụ giúp vợ việc nhà, nấu ăn lại càng không. Tuy vậy, từ nhỏ, tôi đã có niềm đam mê với nghề nấu nướng. Nhìn mẹ và các bà trong bản nấu những món ăn truyền thống trên bếp lửa nhà sàn, tôi thấy thích và từ đó chủ tâm tìm hiểu về những món ăn truyền thống của người Vân Kiều”.

Năm 2010, Khu du lịch cộng đồng Klu được xây dựng ngay sát nhà Hiền. Đây là động lực chính thúc đẩy Hiền thực hiện quyết tâm đi đến nhiều gia đình có già làng và các bậc cao niên để tìm hiểu, sưu tầm cách chế biến những món ăn truyền thống đang có nguy cơ bị thất truyền để về làm…du lịch. Hỏi, những khó khăn khi đàn ông dấn thân vào nghề đầu bếp mà còn là phục vụ những thực khách khó tính đến từ mọi vùng miền? Hiền cười tươi, trả lời: “Khi biết tôi quyết tâm theo nghề bếp, nhiều người không khỏi ngạc nhiên và can ngăn bởi việc đàn ông Vân Kiều làm đầu bếp là rất hiếm. Người làm đầu bếp nói chung đều phải chịu cảnh tay sẽ liên tục bị cắt, đốt nóng và chịu đựng sức nóng từ bếp lửa; thường xuyên tiếp xúc với dầu mỡ, chất nhờn; luôn phải cố gắng vừa chế biến các món ăn thật nhanh nhưng cũng phải đảm bảo chất lượng, hương vị; chịu đựng được áp lực từ những lời nhận xét, khen chê từ phía khách hàng…”.

Năm 2016, Trường trung cấp Mai Lĩnh mở lớp dạy kỹ thuật nấu ăn cơ bản cho người dân xã Đakrông tại Nhà văn hóa thôn Klu, Hiền đã đăng ký tham gia học. Với năng khiếu, niềm đam mê cộng thêm những kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm được tích lũy từ khóa học, tay nghề của Hiền ngày càng được nâng cao và mạnh dạn hơn trong việc chế biến nhiều món ăn ngon, hấp dẫn phục vụ du khách. Hiền chia sẻ rằng, những món ăn của người Vân Kiều có nét độc đáo riêng biệt. Bí quyết của Hiền trong việc chế biến món ăn là luôn lưu giữ những hương vị đậm đà bản sắc ẩm thực của người Vân Kiều, kết hợp thêm yếu tố hiện đại trong hình thức trình bày. Tùy vào nhu cầu của thực khách mà anh chế biến cho phù hợp. Nhờ đó, những món ăn của Hiền luôn làm hài lòng những thực khách khó tính nhất.

Cuộc chuyện trò của chúng tôi bị đứt quãng bởi có một đoàn khách du lịch ghé vào tắm suối nước nóng Klu và thưởng thức ẩm thực. Hiền chào tôi rồi nhanh nhẹn chuẩn bị nguyên liệu cần thiết để vào bếp chế biến những món ăn mới cho thực khách. Lúc chia tay, anh tự tin nói với tôi rằng: “Nếu muốn thưởng thức những món ăn ngon, sạch và tươi mang đậm đà hương vị của người Vân Kiều nơi núi rừng Trường Sơn thì các bạn hãy đến với Klu”.