Một số vấn đề đặt ra trong giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân

Trước hết, cần thấy rằng thời gian qua các cơ quan chuyên môn được giao tham mưu trong giải quyết khiếu nại, tố cáo có sự phối hợp giải quyết kịp thời các khiếu nại, tố cáo có tính chất phức tạp, đông người. Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo từng bước đi vào nền nếp, đảm bảo đúng trình tự, thủ tục quy định, chất lượng được nâng lên; đã tập trung giải quyết các vụ việc thuộc thẩm quyền đạt tỉ lệ chung toàn tỉnh trên 85%. Việc tổ chức thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật được các cấp, các ngành tập trung chỉ đạo thực hiện nên kết quả thực hiện có sự chuyển biến rõ nét. Các cơ quan Thanh tra các sở, ngành, huyện, thị xã, thành phố đã thực hiện tốt chức năng tham mưu cho thủ trưởng các cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp trong quá trình triển khai thực hiện Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, trong đó có việc báo cáo, tham mưu, đề xuất biện pháp triển khai, xây dựng các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn công tác tiếp dân, xử lý và giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo.

Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay vẫn còn tình trạng một số cán bộ, công chức làm công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo ở các cấp chưa thực hiện tốt công tác tham mưu trong giải quyết khiếu nại, tố cáo nên hiệu quả đạt được chưa cao. Trong quá trình thụ lý giải quyết đơn khiếu nại lần hai, một số cơ quan chưa chú trọng tổ chức đối thoại theo quy định của Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo. Một số văn bản giải quyết khiếu nại chất lượng thấp, có vụ việc liên quan đến hệ thống văn bản qua thời gian dài, công tác tập hợp văn bản lưu trữ làm chưa hết trách nhiệm nên dẫn đến thiếu các căn cứ pháp luật khi giải quyết vụ việc, làm cho người khiếu nại căn cứ vào đó kéo dài tình trạng khiếu nại.

Mặt khác, ở một số ngành, địa phương, người đứng đầu có trách nhiệm chưa quan tâm giải quyết khiếu nại, tố cáo, có hiện tượng đùn đẩy lên trên. Vẫn còn tình trạng thời hạn giải quyết khiếu nại một số vụ việc kéo dài và tình trạng đơn tồn đọng quá hạn giải quyết vi phạm luật định; việc chậm thực hiện Quyết định giải quyết đã có hiệu lực pháp luật chưa được khắc phục triệt để, trong đó tập trung chủ yếu là các vụ khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất, tái định cư. Đối với các trường hợp các cấp có thẩm quyền đã ban hành quyết định xử lý khiếu nại, tố cáo có hiệu lực pháp luật mà người khiếu kiện vẫn không chấp nhận, tiếp tục gửi đơn đến các cấp làm mất thì giờ của các cơ quan đảng, cơ quan hành chính, cơ quan chức năng cần phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, nhất là hệ thống các tổ chức dân vận, mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội ở cơ sở để vận động, thuyết phục họ chấp hành pháp luật, bởi thực tế ở một số địa phương công tác này làm chưa tốt, trong khi ở địa phương nào cũng có đầy đủ hệ thống chính trị và hàng năm đều được đánh giá là hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao.

Một vấn đề nữa cần quan tâm, đó là trong thực tế ngoài những trường hợp người dân khiếu nại, tố cáo đúng thì còn có một số người dân ý thức chấp hành pháp luật còn hạn chế, có những đòi hỏi không chính đáng, không đúng pháp luật trong quá trình khiếu kiện. Có vụ việc đã được giải quyết nhiều lần với nhiều biện pháp khác nhau, đảm bảo chính sách, pháp luật, có lý có tình rồi nhưng người khiếu nại vẫn không chấp nhận kết quả giải quyết, thậm chí có trường hợp phản ứng tiêu cực trong phát ngôn, gây rối trật tự, khiếu nại dây dưa. Thiết nghĩ đối với những trường hợp như thế các cấp chính quyền, mặt trận và các đoàn thể cần có biện pháp vận động, giải thích, thuyết phục, nếu không thay đổi hành vi, các cơ quan chức năng phải căn cứ các quy định của pháp luật để có biện pháp ngăn chặn, kể cả vạch trần những vụ việc có yếu tố lợi dụng của những phần tử xấu, kích động lôi kéo người khiếu kiện gây rối trật tự công cộng, để đảm bảo trật tự pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Bản chất pháp luật của Nhà nước về khiếu nại, tố cáo đã thể hiện tính dân chủ, đảm bảo các quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Trong quá trình xử lý các vụ việc về khiếu nại, tố cáo cần đề cao trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, các ngành chức năng trong áp dụng pháp luật và ý thức công dân, trách nhiệm, nghĩa vụ của người đi khiếu kiện. Để làm tốt công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, các cấp ủy, chính quyền cần tổ chức có hiệu quả Kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 35-CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo; Chỉ thị số 14/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh và nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; thực hiện tốt công tác tiếp công dân thường xuyên, định kỳ; tập trung giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo; tổ chức giám sát, kiểm tra và thi hành nghiêm túc các quyết định giải quyết các khiếu nại, quyết định xử lý tố cáo đã có hiệu lực pháp luật. Về phía công dân có khiếu nại, tố cáo, khi đã có quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo của cấp có thẩm quyền có hiệu lực pháp luật cần tuân thủ thực hiện, tránh tình trạng lợi dụng quyền tự do, dân chủ hoặc bị các phần tử xấu lợi dụng, kích động mà có hành vi vi phạm pháp luật.