Nghệ vàng, cây trồng chủ lực ở miền tây Gio Linh

Phía tây huyện Gio Linh có gần 3.800 ha cao su tiểu điền, hơn 500 ha hồ tiêu. Những năm trở lại đây, thực hiện chủ trương tái canh cây cao su, thu nhập của công nhân có phần giảm sút. Tuy nhiên, việc tái canh cây cao su lại đem đến cho người dân miền tây Gio Linh cơ hội thâm canh các loại cây ăn quả, cây dược liệu, đặc biệt là cây nghệ vàng, một loại nông sản đang được thị trường ưa chuộng. Vì thế nông dân ở các xã miền tây Gio Linh đã chủ động mở rộng diện tích và trồng đại trà giống cây nghệ vàng. Với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu phù hợp, cây nghệ vàng sinh trưởng tốt và cho chất lượng cao. Qua canh tác, người dân dần tích lũy kinh nghiệm, áp dụng kỹ thuật thâm canh mới và chú trọng đến chất lượng sản phẩm nên diện tích, sản lượng và năng suất cây nghệ không ngừng tăng lên, góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện cuộc sống cho người dân địa phương.

Đến nay, toàn vùng phía tây Gio Linh có tổng diện tích trồng nghệ vàng trên 450 ha. Cây nghệ được trồng tập trung ở các xã: Gio Bình, Gio An, Linh Thượng, Gio Hòa, Hải Thái, trong đó 2 xã trồng nhiều nhất là Gio An và Gio Bình. Riêng đối với xã Gio An hiện có diện tích trồng nghệ trên 130 ha. Cây nghệ được trồng từ tháng 6 đến hết tháng 7 âm lịch. Nghệ thành phẩm sau khi thu hoạch được bán ra thị trường trong tỉnh và các tỉnh lân cận. Ngoài ra, nghệ Gio An còn được chế biến và xuất bán dưới dạng tinh bột nghệ để nâng cao giá trị kinh tế so với bán nghệ củ. Người dân đã mua sắm máy móc, thiết bị để sản xuất tinh bột nghệ. Hiện ở Gio An có khoảng 200 hộ gia đình làm tinh bột nghệ thủ công và bán lẻ ra thị trường trong và ngoài tỉnh. Chị Trần Thị Cúc (55 tuổi) ở thôn Tân Văn cho biết, gia đình chị có 1,5 ha nghệ vàng. Nhờ cây nghệ vàng bán được giá nên gia đình chị có nguồn thu nhập khá, có điều kiện sửa sang nhà cửa khang trang, mua sắm thêm xe gắn máy cho các con. Gia đình có thu nhập cao nhất từ trồng cây nghệ vàng ở xã Gio An là ông Lê Quang Phước ở thôn Tân Văn. Mỗi năm gia đình ông Phước trồng 4 ha cây nghệ cho thu hoạch hơn 60 tấn nghệ tươi, thu về gần 1 tỷ đồng. Theo thống kê bình quân mỗi năm xã Gio An thu về hơn 20 tỷ đồng từ cây nghệ vàng.

Gio Bình là địa phương có diện tích trồng nghệ lớn thứ hai trên toàn vùng. Chủ tịch UBND xã Gio Bình Tạ Quang Lộc cho biết, để nâng cao hiệu quả sản xuất, thời gian qua, xã đã định hướng cho người dân tập trung trồng cây ngắn ngày, đặc biệt chú trọng phát triển cây nghệ, dần thay thế cây sắn, môn, đồng thời tổ chức sản xuất tập trung. Đến nay toàn xã có gần 50 ha cây nghệ vàng. Thôn có diện tích trồng nghệ tập trung nhiều là Xuân Mai 15 ha, Tân Lịch 15 ha. Hầu hết, các hộ gia đình ở Gio Bình đều trồng từ 0,5-1 ha nghệ trong vườn nhà hoặc xen kẽ dưới tán cây cao su. Nhiều hộ có diện tích nghệ lớn, thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm từ cây nghệ như hộ ông Tạ Văn Thú ở thôn Tiến Kim, hộ ông Nguyễn Tài Quốc ở thôn Xuân Mai… Xã Gio Bình đã tạo điều kiện thành lập tổ hợp tác và quy hoạch địa điểm tổ chức sản xuất quy mô lớn nhằm khuyến khích người dân mở rộng diện tích trồng nghệ.

Theo kinh nghiệm của người trồng nghệ, nghệ là loại cây phát triển được trong bóng râm nhẹ. Vì vậy, thời gian gần đây người dân miền tây Gio Linh đã đưa cây nghệ vàng vào trồng xen trên diện tích cao su thời kỳ kiến thiết cơ bản để “lấy ngắn nuôi dài”. Mặc dù chỉ là cây trồng xen canh nhưng cây nghệ lại cho thu nhập trên 150 triệu đồng/ha. Đến nay ở xã Linh Hải có hơn 200 hộ trồng nghệ với diện tích khoảng 40 ha, bình quân mỗi hộ trồng từ 2- 4 sào, cá biệt có những hộ trồng trên 1ha. Trồng nghệ vốn đầu tư ít, không tốn nhiều công chăm sóc, dễ trồng nên bên cạnh trồng xen giữa rừng cao su chưa khép tán còn có thể tận dụng các diện tích đất vườn, đất ruộng, đất đồi để trồng nghệ. Việc trồng xen canh không những giúp người dân có thêm thu nhập trong thời gian cao su chưa khép tán, mà còn có tác dụng trong việc giúp đất tơi xốp, tăng thêm chất dinh dưỡng cho sự phát triển của cây cao su.

Trao đổi với chúng tôi, Phó Trưởng Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Gio Linh Nguyễn Văn Thức cho biết, cây nghệ được trồng ở vùng đất phía tây của huyện cho năng suất, sản lượng và chất lượng cao, được thị trường ưa chuộng. Do đó, người dân ở các xã đã tận dụng triệt để diện tích đất trống, đất trồng các loại cây không hiệu quả để chuyển sang trồng nghệ. Chính quyền các địa phương cũng phối hợp với nông trường cao su tạo điều kiện cho người dân trồng xen nghệ trên diện tích cao su trong giai đoạn kiến thiết cơ bản. Huyện đã chỉ đạo các địa phương chủ động tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm nghệ và tuyên truyền, hướng dẫn người dân nên luân canh, xen canh cây trồng phù hợp, không phát triển tràn lan khi chưa có thị trường ổn định. Định hướng phát triển của huyện trong thời gian tới sẽ đẩy mạnh hướng dẫn, tập huấn kỹ thuật canh tác, chuyển giao khoa học-công nghệ, chú trọng tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định để người dân an tâm sản xuất, từng bước đưa cây nghệ trở thành cây trồng chủ lực trong bộ giống cây trồng ngắn ngày cho thu nhập cao.