Dấu ấn sau 20 năm thực hiện Pháp lệnh Bộ đội Biên phòng tại Quảng Trị

Ngày 6/1/1998, Chính phủ ban hành Nghị định số 02/1998/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh, nội dung đã thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp năm 1992, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để cấp ủy đảng, chính quyền các cấp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức điều hành, quản lý nhà nước về nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia; giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới, góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.

Ngay sau khi Pháp lệnh được công bố, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã tham mưu Tỉnh ủy, HĐND,UBND tỉnh Quảng Trị triển khai quán triệt Pháp lệnh và các văn bản pháp luật liên quan đến các cấp, ngành, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang và nhân dân trên địa bàn hai tuyến biên giới.

Đặc biệt, Bộ đội Biên phòng đã phát huy vai trò là lực lượng chuyên trách, nòng cốt trong quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia và trật tự an toàn xã hội (TTATXH) khu vực biên giới, vùng biển. Đảng ủy- Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh tập trung lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, xác định chủ trương, đối sách, bố trí lực lượng tăng cường quản lý bảo vệ biên giới, chủ động và có phương án đấu tranh ngăn chặn có hiệu quả các hoạt động xâm nhập, vượt biên trái phép, vi phạm quy chế biên giới, vi phạm chủ quyền an ninh vùng biển; ngăn chặn có hiệu quả tình hình xâm canh, xâm cư…

Trên cơ sở nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại pháp lệnh và các văn bản hướng dẫn thi hành, các đồn Biên phòng cửa khẩu đã thực hiện có hiệu quả công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh tại cửa khẩu, cảng biển đáp ứng nhu cầu qua lại biên giới, cửa khẩu của người, phương tiện, hàng hóa xuất nhập khẩu; thực hiện có hiệu quả chủ trương cải cách thủ tục hành chính, thủ tục biên phòng điện tử cảng biển thông qua cổng thông tin điện tử cảng biển, cổng thông tin một cửa quốc gia và kiểm soát xuất nhập cảnh bằng thị thực điện tử tại các cửa khẩu; thực hiện có hiệu quả mô hình kiểm tra, kiểm soát “Một cửa, một lần dừng”của Hiệp định GMS, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân, doanh nghiệp qua lại biên giới, cửa khẩu, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội, mở rộng quan hệ hội nhập khu vực và quốc tế.

Trên mặt trận đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm, Bộ đội Biên phòng Quảng Trị phối hợp chặt chẽ với Công an, Hải quan tỉnh Quảng Trị, Công an 2 tỉnh Salavan và Savannakhet của nước bạn Lào; đồng thời triển khai toàn diện công tác nghiệp vụ cơ bản, thể hiện rõ bản lĩnh, mưu trí, dũng cảm, không ngại gian khổ hiểm nguy, sáng tạo trong công tác, nhạy bén linh hoạt trong đấu tranh với tội phạm và liên tiếp lập nhiều chiến công xuất sắc.

Trong mọi hoàn cảnh khó khăn, Bộ đội Biên phòng Quảng Trị vẫn luôn thể hiện sáng ngời phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ “Vì nhân dân phục vụ”. Bộ đội Biên phòng tỉnh đã thực hiện tốt tư tưởng chỉ đạo và vận dụng linh hoạt phương châm “4 tại chỗ”, kịp thời cứu hộ, cứu nạn giảm thiểu thiệt hại về người, tài sản của nhân dân khi có thiên tai, bão lụt. Bên cạnh đó, đơn vị đã làm tốt công tác tuyên truyền vận động nhân dân nâng cao ý thức phòng, chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn; chủ động phối hợp với các lực lượng, đảm bảo phương tiện trong công tác cứu hộ, cứu nạn, không để bị động bất ngờ, sẵn sàng lực lượng phương tiện cơ động kịp thời ứng cứu hiệu quả khi có tình huống xảy ra.

Bộ đội Biên phòng tỉnh tham gia xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, huyện biên giới và thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng theo quy định pháp luật. Đơn vị chú trọng xây dựng các công trình chiến đấu, tổ chức luyện tập các phương án, kế hoạch sẵn sàng chiến đấu, nâng cao công tác huấn luyện, diễn tập chiến đấu, diễn tập liên hợp theo chỉ đạo của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Bộ Tư lệnh Quân khu 4, của Tỉnh ủy, UBND tỉnh. Phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương các xã biên giới xây dựng và phát huy hiệu quả cụm an toàn làm chủ.

Thực hiện chủ trương của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Tỉnh ủy Quảng Trị, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã tăng cường 17 sĩ quan Biên phòng giữ chức danh Phó Bí thư thường trực Đảng ủy và hàng chục đảng viên các đồn biên phòng tham gia sinh hoạt ở các chi bộ thôn, bản nhằm tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể ở khu vực biên giới; tham mưu thực hiện có hiệu quả các chương trình phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, xây dựng các mô hình trang trại, đẩy mạnh công tác khuyến nông, khuyến lâm cho các xã biên giới.

Các dự án, công trình do Bộ đội Biên phòng tỉnh triển khai và làm chủ đầu tư như đường Sa Trầm- Pa Tầng, Lao Bảo- Hướng Phùng; điện Hướng Phùng, Ba Lin; nước sạch ở A Ngo... đã được đưa vào sử dụng và phát huy hiệu quả, tạo nên sự chuyển biến rõ rệt về cơ sở hạ tầng, góp phần cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào vùng biên giới.

Nhiều cuộc vận động, chương trình, dự án, đề án Bộ đội Biên phòng tỉnh trực tiếp tham gia và đạt kết quả cao như chương trình “Bò giống cho người nghèo nơi biên giới”; “Mái ấm chiến sĩ nơi biên giới”; cuộc vận động “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo”, “Nâng bước em đến trường ”... đã góp phần thay đổi nếp nghĩ, phương thức làm ăn của đồng bào các dân tộc, làm đổi thay diện mạo các bản làng biên giới, đồng thời tạo sự gắn kết hơn giữa Bộ đội Biên phòng với chính quyền và nhân dân địa phương.

Để phát huy sức mạnh tổng hợp của nền Biên phòng toàn dân, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã tham mưu cho địa phương triển khai thực hiện Chỉ thị 01 của Thủ tướng Chính phủ; duy trì và nâng cao chất lượng hoạt động các phong trào “Quần chúng tự quản đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh trật tự thôn, bản khu vực biên giới” và “Tổ tàu thuyền tự quản, bến bãi an toàn”, “Tổ đoàn kết giúp nhau làm ăn trên biển”. Các phong trào đã tạo bước phát triển mới trong việc phát huy sức mạnh tổng hợp của cấp ủy, chính quyền các đoàn thể, ban, ngành các cấp, sự tham gia đông đảo, sâu rộng, tích cực của các tầng lớp nhân dân xây dựng nền biên phòng toàn dân vững mạnh, làm cơ sở nền tảng cho công tác quản lý bảo vệ biên giới vững mạnh toàn diện.

Công tác đối ngoại biên phòng được lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện linh hoạt, với nhiều hình thức sáng tạo như tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng hội đàm thường niên và kết nghĩa giữa các đồn biên phòng với các đơn vị bảo vệ biên giới của bạn Lào. Qua đó, các đơn vị thường xuyên trao đổi, thông báo tình hình liên quan hai bên biên giới; phối hợp đấu tranh ngăn chặn hiệu quả các hoạt động xâm canh xâm cư, vi phạm pháp luật hai bên biên giới; đẩy mạnh tuyên truyền nhân dân hai bên biên giới chấp hành và thực hiện nghiêm Hiệp định quy chế biên giới Việt Nam- Lào; tạo điều kiện giúp nhau nâng cao đời sống vật chất, tinh thần; tích cực phối hợp hỗ trợ, giúp đỡ nhau trong phòng chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ cứu nạn và các hỗ trợ nhân đạo khác.

Lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh và các lực lượng tham gia cắm mốc đã chung lưng đấu cật, đoàn kết, thống nhất cao, khắc phục khó khăn để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Đến cuối năm 2012, Quảng Trị cùng 2 tỉnh Salavan, Savannakhet đã hoàn thành công tác tăng dày và tôn tạo hệ thống mốc quốc giới trên thực địa, vượt chỉ tiêu so với kế hoạch đặt ra với 62 vị trí với tổng số 68 cột mốc; đồng thời cắm bổ sung tại 37 cọc dấu phụ /24 vị trí nhằm làm rõ đường biên giới ở những nơi có địa hình đặc trưng, góp phần xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị lâu dài, tạo điều kiện phát triển kinh tế, văn hóa-xã hội và bảo vệ chủ quyền của mỗi nước.

Để tập hợp, phát huy thế mạnh của tình đoàn kết gắn bó giữa nhân dân hai bên biên giới vào sự nghiệp quản lý và bảo vệ biên giới, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã tiến hành khảo sát và tham mưu Tỉnh uỷ Quảng Trị tổ chức thực hiện mô hình “Kết nghĩa bản- bản hai bên biên giới”. Đến nay 24/24 cặp bản đã tổ chức kết nghĩa bản-bản hai bên biên giới, duy trì hoạt động hiệu quả, tạo nên sức mạnh tổng hợp cùng chung sức xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị và phát triển. Qua thực tiễn đã chứng minh, mô hình “Kết nghĩa bản- bản hai bên biên giới” là một chủ trương đúng đắn, thể hiện sự thống nhất cao của chính quyền tỉnh Quảng Trị với hai tỉnh Salavan, Savannakhet; đồng thời phù hợp với tâm tư, nguyện vọng của nhân dân hai bên biên giới.

Nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, gắn với thế trận biên phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân ở khu vực biên giới, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, Công an tỉnh, Bộ Tư lệnh vùng 3 Hải quân, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển vùng 2 và các cơ quan, đơn vị có liên quan trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quản lý bảo vệ biên giới quốc gia, vùng biển của tỉnh Quảng Trị. Bên cạnh đó, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã chủ trì, phối hợp với các sở, ban ngành cấp tỉnh làm tốt công tác xây dựng nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo, chăm sóc sức khỏe cho nhân dân... góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân trên hai tuyến biên giới.

Các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong Bộ đội Biên phòng tỉnh được triển khai toàn diện, bám sát nhiệm vụ chính trị, tập trung xây dựng các tổ chức đảng trong sạch vững mạnh, không ngừng nâng cao sức chiến đấu và năng lực lãnh đạo toàn diện của các cấp ủy đảng, thực sự là hạt nhân lãnh đạo chính trị ở cơ sở. Đơn vị đã tích cực triển khai, thực hiện “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và lời dạy của Bác Hồ đối với Bộ đội Biên phòng”, qua đó tạo sự chuyển biến về nhận thức và hành động trong từng cán bộ, đảng viên và các tổ chức cơ sở đảng.

Qua 20 năm thực hiện, có thể khẳng định Pháp lệnh Bộ đội Biên phòng thực sự đi vào cuộc sống. Tuy nhiên, trong thực tiễn triển khai pháp lệnh vẫn còn một số vấn đề tồn tại, bất cập. Để xây dựng lực lượng Bộ đội Biên phòng vững mạnh toàn diện, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong tình hình mới, đề xuất lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội và Chính phủ các nội dung sau:

Tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước của các cấp, ngành về biên giới quốc gia và xây dựng Bộ đội Biên phòng. Rà soát lại các Hiến pháp, Luật có liên quan không để chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa các lực lượng với nhau; đồng thời quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng. Quan tâm về chế độ, chính sách cũng như hậu phương quân đội đối với lực lượng Bộ đội Biên phòng để cán bộ, chiến sĩ yên tâm bám trụ nơi miền biên giới, biển, đảo. Tăng cường đầu tư các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật mới, hiện đại phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng. Tiếp tục thực hiện có hiệu quả các chính sách ưu tiên, ưu đãi phù hợp, đẩy mạnh thực hiện các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo để xây dựng khu vực biên giới, vùng biển vững mạnh về chính trị, kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.