Nhiều mô hình phát triển sản xuất lên đồi nông - lâm nghiệp hiệu quả ở Hướng Hóa

Hướng Hóa là địa phương có đặc điểm tự nhiên, thổ nhưỡng thuận lợi cho phát triển vùng sinh thái nông nghiệp đa dạng. Đặc biệt, huyện có hơn 5.000 ha đất đỏ ba dan có thể đầu tư phát triển cây công nghiệp dài ngày, phát triển các vùng sản xuất chuyên canh sản phẩm nông- lâm nghiệp hàng hóa. Bên cạnh đó, nguồn lực lao động ở địa phương dồi dào với hơn 46.000 lao động trong độ tuổi. Vì vậy, những năm qua, các mô hình kinh tế gia trại, trang trại phát triển khá mạnh cả chất lượng và số lượng, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Trong giai đoạn 2012 - 2017, huyện xây dựng thành công nhiều mô hình phát triển nông-lâm nghiệp, điển hình như mô hình trồng lúa nước sử dụng công cụ sạ hàng (vụ đông xuân) thực hiện năm 2016 - 2017 tại thôn Hà Lệt (xã Tân Thành), thôn Cheng, Bụt Việt (xã Hướng Phùng) và thôn Coóc (xã Hướng Linh). Mô hình này được thực hiện trên diện tích 10 ha, sử dụng giống lúa Thiên Ưu 8 với 100 hộ tham gia, do Dự án JICA tài trợ.

Kết quả, tại các điểm ruộng mô hình, năng suất lúa đạt 52- 55 tạ/ha, cao hơn ruộng đại trà 8 - 10 tạ/ha. Mô hình đã làm thay đổi tập quán sản xuất lúa nước từ cấy và sạ lan chuyển dần sang áp dụng kỹ thuật sạ hàng tiên tiến; từ chỗ không bón phân lót, không sử dụng phân hữu cơ đến biết sử dụng phân bón hóa học hợp lý, đúng thời điểm, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật… giúp nông dân tăng năng suất, chất lượng nông sản và tăng thu nhập, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng có giá trị kinh tế, thích ứng với biến đổi khí hậu, vụ hè thu năm 2017, huyện triển khai chuyển đổi 71,1 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng ngô. Kết quả, mô hình này cho thu nhập tăng hơn 1,5 lần, từ 36 triệu đồng/ha/ năm lên 54 triệu đồng. Ngoài ra, người dân còn thu thân ngô tươi để chế biến thức ăn cho gia súc trong mùa mưa bão.

Từ nguồn ngân sách địa phương và dự án sinh kế, các trạm khuyến nông, trồng trọt và bảo vệ thực vật, vụ đông xuân năm 2016 - 2017 huyện xây dựng mô hình thử nghiệm trồng sắn xen lạc tại các xã Hướng Tân, Tân Lập, Hướng Sơn và Hướng Việt với diện tích 4 ha, gồm 20 hộ tham gia. Kết quả, từ 27 triệu đồng/ha trồng sắn trước đây tăng lên 62 triệu đồng/ha, thu nhập tăng 2,3 lần so với trồng thuần sắn, mô hình đã tạo điều kiện cho người dân vùng khó tiếp cận khoa học kỹ thuật mới, làm tăng hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích. Trong 3 năm, từ 2012 - 2015, huyện thực hiện mô hình thâm canh 2 ha cà phê chè tại khối 1, thị trấn Khe Sanh với 4 hộ tham gia. Mô hình mang lại hiệu quả cao. Cây cà phê chè giống mới có ưu thế phát triển tốt, cho năng suất cao phù hợp với các điều kiện khí hậu, đất đai và trình độ canh tác của địa phương. Người trồng sớm có khả năng thu hồi vốn đầu tư, đồng thời đem lại lợi nhuận cao hơn rất nhiều so với các loại cây trồng khác, năng suất thu bói 5 - 5,5 tấn/ha. Từ năm 2014 - 2016, huyện thực hiện thí điểm xây dựng 2 mô hình đốn đau 2 ha cây cà phê chè trên địa bàn xã Tân Hợp và thị trấn Khe Sanh với 10 hộ tham gia.

Kết quả, vốn đầu tư chỉ bằng 1/3 so với đầu tư thâm canh cà phê, thời kỳ thu hoạch đạt 24 tấn/ha. Ngoài ra, huyện cũng thực hiện tốt các mô hình như trồng thâm canh cây bời lời đỏ miền núi, phù hợp với điều kiện canh tác của đồng bào dân tộc thiểu số, mang lại thu nhập cao; mô hình trồng và chăm sóc cây hồ tiêu (2015 - 2016) do Tổ chức ROP tài trợ, thực hiện trên diện tích 2,5 ha, 50 hộ dân tại xã Tân Liên tham gia. Năm 2014 diện tích hồ tiêu tại xã Tân Liên chỉ 9 ha nhưng hiện nay phát triển lên 50 ha, mang lại thu nhập cao cho nông dân. Mô hình trồng cà phê xen cây bơ ghép tại xã Hướng Phùng năm 2014 thực hiện trên 5 ha. Đến nay, cây bơ phát triển tốt, hiện ra hoa bói đầu tiên. Mô hình trồng cây sa nhân tím 0,5 ha tại thôn Ruộng, xã Hướng Tân với 8 hộ thực hiện cũng đã đem lại hiệu quả về sử dụng đất, tận dụng được đất trống trong rừng; góp phần hạn chế tình trạng cháy rừng, rửa trôi và xói mòn đất, tạo nên thảm thực vật đa dạng, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng…

Ngoài các mô hình trồng trọt, huyện còn chú trọng phát triển các mô hình chăn nuôi. Tiêu biểu như mô hình cải thiện điều kiện chăn nuôi miền núi, nuôi lợn bản (2013 - 2014) tại bản Bù, xã Tân Lập và thôn Ra Ly, Nguồn Rào, xã Hướng Sơn với 8 hộ tham gia. Mô hình này đã giúp đồng bào dân tộc thiểu số thay đổi tập quán chăn nuôi quảng canh, phương phức chăn thả truyền thống, hướng tới nuôi nhốt, đầu tư thâm canh để đạt hiệu quả cao; bảo tồn được giống lợn bản địa, tăng thu nhập. Mô hình chăn nuôi bò bán thâm canh tại xã Tân Thành và Hướng Tân cũng đã đem lại hiệu quả kinh tế cho hộ chăn nuôi, thay đổi được phương thức sản xuất cũng như tập quán chăn nuôi lạc hậu của người dân. Các mô hình nuôi cá rô đầu vuông, nuôi cá truyền thống được huyện quan tâm, khuyến khích người dân đầu tư, mở rộng. Nhiều hộ nhờ nuôi cá có thêm nguồn thu nhập khá, lãi từ 70 - 100 triệu đồng/ha…

Phó Chủ tịch UBND huyện Hướng Hóa Lê Quang Thuận cho biết, trong thời gian tới, huyện tiếp tục thực hiện có hiệu quả các mô hình phát triển sản xuất nônglâm nghiệp như: Đầu tư mô hình tái tạo năng lượng trong chăn nuôi đối với các xã có chăn nuôi tập trung; nhân rộng mô hình trồng sắn xen lạc đối với các xã có diện tích đất trồng sắn nằm trong quy hoạch vùng nguyên liệu cho nhà máy sắn; nhân rộng mô hình trồng cỏ nuôi bò bán thâm canh ở một số địa phương; thí điểm xây dựng mô hình trồng cây chanh leo trên địa bàn huyện gắn với liên doanh, liên kết. Huyện đề nghị các cấp, ngành quan tâm hỗ trợ địa phương, người dân như có cơ chế, chính sách đồng bộ, xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm trong liên kết 4 nhà; hỗ trợ sản xuất theo tiêu chuẩn (tem, tên, nhãn mác…) trong xúc tiến thương mại và xây dựng nhãn hiệu; đầu tư nguồn lực xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ nông nghiệp; hỗ trợ kinh phí để xây dựng và nhân rộng các mô hình phát triển sản xuất nông- lâm nghiệp.