Đối thoại với người dân thôn Đông Luật về dự án khai thác khoáng sản titan

Dự án đầu tư xây dựng công trình khai thác mỏ quặng titan sa khoáng tại thôn Đông Luật do Công ty CPKS Thanh Tâm làm chủ đầu tư đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp phép; UBND tỉnh chấp thuận cho thuê đất để thực hiện dự án. Theo đó công ty đã tổ chức đền bù 20,8 ha để đề nghị UBND tỉnh thu hồi, cấp đất cho công ty đưa vào sản xuất và đã ký hợp đồng thuê đất. Công ty hoàn thành nghĩa vụ tài chính thuê đất năm 2017 gần 43 triệu đồng; nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản trên 940 triệu đồng…; đặc biệt là ký 10 nội dung cam kết về bảo vệ môi trường. Sau khi được cấp giấy phép, công ty tiến hành cắm mốc thực địa tại diện tích 75,2 ha. Căn cứ theo quy định hiện hành, UBND tỉnh có quyết định để chuyển đổi diện tích đất quy hoạch rừng phòng hộ, trước mắt là giao cho công ty 20,8 ha đưa vào khai thác khoáng sản titan. Tuy nhiên, sau khi công ty triển khai các bước chuẩn bị thực hiện dự án thì bị một số người dân ở thôn Đông Luật phản đối quyết liệt.

Tại cuộc đối thoại, nhiều ý kiến của người dân không đồng tình về chủ trương cấp phép khai thác khoáng sản titan. Động cát là tuyến đê che chắn bảo vệ cuộc sống cho người dân, nếu khai thác sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống người dân. Mặt khác rừng phòng hộ là không được phá, không đánh đổi môi trường bằng kinh tế. Có ý kiến đề nghị về kiểm tra thực địa việc khai thác titan hiện nay ở địa phương. Bởi trên thực tế, nguồn nước ngầm, đất có cây nhưng sau khi khai thác xong không phục hồi; đời sống người dân khó khăn, cây cối không phát triển, đất ngập mặn. Cán bộ phải đứng về phía dân, hiểu được nỗi khổ của dân.

Có ý kiến cho rằng nếu chuyển đổi đất quy hoạch rừng phòng hộ thì phải giao cho dân quản lý, sử dụng để trồng cỏ nuôi bò hay trồng rừng để phát triển kinh tế chứ không thể giao cho doanh nghiệp khai thác titan. Vì vậy, đề nghị xem xét lại chủ trương cấp phép, đặc biệt là quan tâm đến nguyện vọng chính đáng của người dân, các cấp lãnh đạo xem xét lại dự án vì người dân không đồng thuận. Cần phải làm cho dân hiểu vấn đề, tránh tạo ra điểm nóng, xem xét tạm hoãn dự án để tạo sự hài hòa hai bên.

Trao đổi với chúng tôi tại cuộc đối thoại, bà Lê Thị Tâm, Giám đốc Công ty CPKS Thanh Tâm cho biết trước khi công ty tiến hành các quy trình để được cấp phép đã nhiều lần về họp dân, xin tham vấn cộng đồng, đặc biệt là đến tận từng hộ gia đình để lấy ý kiến về việc thăm dò và triển khai dự án. Khi đó tỷ lệ người ủng hộ khá đông nên công ty quyết tâm thực hiện dự án nhằm tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân. Hiện nay người dân lo lắng về ảnh hưởng đến môi trường, công ty cam kết rằng việc triển khai dự án đã tuân thủ đầy đủ các quy trình cấp phép. Mặt khác việc khai thác có sự kiểm tra, giám sát của các ngành chức năng, đặc biệt là sự giám sát của cộng đồng thông qua hợp đồng lao động tại địa phương.

Sau khi tiếp thu các ý kiến, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Trường Khoa trực tiếp trả lời những kiến nghị, chất vấn của người dân thôn Đông Luật về quy trình cấp phép là căn cứ theo phê duyệt quy hoạch từ tỉnh, trình Chính phủ. Trên cơ sở đó Chính phủ đồng ý cho Bộ Tài nguyên và Môi trường và tỉnh Quảng Trị triển khai các bước tiến hành cấp phép. Mỏ lớn do Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp, mỏ nhỏ do Sở Tài nguyên và Môi trường đề xuất UBND tỉnh cấp.

 Về ý kiến của người dân đối với việc sử dụng diện tích rừng phòng hộ là chưa chuẩn xác. Bởi trên thực tế diện tích đất cấp mỏ cho công ty không phải là rừng phòng hộ mà chỉ là đối tượng đất quy hoạch rừng phòng hộ, chỉ có 11 ha đất rừng theo dự án Việt Đức. Đặc biệt trong các điều khoản cam kết của doanh nghiệp có một nội dung trồng lại rừng, phục hồi lại sức sống của đất. Vì vậy, việc cấp phép khai thác khoáng sản titan là một chủ trương của Chính phủ.

Trong cam kết của doanh nghiệp có 10 nội dung liên quan về bảo vệ môi trường, trong đó có 4 nội dung bắt buộc doanh nghiệp phải thực hiện. Mặt khác khi Công ty CPKS Thanh Tâm đi vào hoạt động, các ngành chức năng thường xuyên kiểm tra, giám sát. Đây là chủ trương đúng đắn về phát triển kinh tế của tỉnh nhưng do hai bên chưa chia sẻ lợi ích, chưa tìm được tiếng nói chung nên xảy ra mâu thuẫn. Do đó đề nghị các bên cần phải tuân thủ pháp luật; chăm lo phát triển kinh tế, khai thác tiềm năng của địa phương.

Hiện nay công ty chưa khai thác nhưng nỗi lo của dân là có cơ sở. Vì vậy, Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ tiếp thu những ý kiến của người dân về ảnh hưởng môi trường, tăng cường kiểm tra, giám sát để hoạt động khai thác khoáng sản titan trên địa bàn thôn Đông Luật được triển khai thuận lợi, hài hòa được lợi ích của các bên liên quan.