Vai trò hòa giải, đối thoại

Phối hợp thực thi Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án

Thực hiện Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án, Ủy ban MTTQVN tỉnh đã góp phần lan tỏa văn hóa đối thoại, giải quyết mâu thuẫn từ sớm, từ cơ sở, vun đắp khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Ngay sau khi Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án có hiệu lực, Ban Thường trực Ủy ban MTTQVN tỉnh đã chủ động phối hợp với Tòa án nhân dân, ngành Tư pháp và các tổ chức thành viên triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với từng địa bàn và nhóm đối tượng.

Thông qua các hội nghị tuyên truyền, tập huấn nghiệp vụ, sinh hoạt khu dân cư, các mô hình tự quản, câu lạc bộ pháp luật, tổ hòa giải ở cơ sở và hệ thống tuyên truyền viên pháp luật, nhận thức của cán bộ, đoàn viên, hội viên và Nhân dân về ý nghĩa của hòa giải, đối thoại tại tòa án từng bước được nâng lên.

Chỉ tính trong giai đoạn thực hiện luật từ năm 2020 đến nay, MTTQ các cấp đã tổ chức 1.710 hội nghị, buổi tuyên truyền với trên 107.000 lượt người tham gia. Đây là nền tảng quan trọng để người dân hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình, lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp, hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài.

Các điển hình tiêu biểu trong công tác hòa giải cơ sở  được biểu dương tại hội nghị biểu dương điển hình tiên tiến - Ảnh: P.T

MTTQ các cấp còn thường xuyên nắm bắt tình hình Nhân dân, tiếp nhận, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri, phối hợp hướng dẫn người dân giải quyết các vụ việc ngay từ cơ sở. Qua đó, nhiều mâu thuẫn được tháo gỡ bằng đối thoại, hòa giải trên tinh thần tự nguyện, đồng thuận, giảm áp lực cho hoạt động xét xử của tòa án.

Một trong những kết quả nổi bật là sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa MTTQ với Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, ngành Tư pháp, Hội Luật gia và các tổ chức thành viên trong công tác tuyên truyền pháp luật, lựa chọn Hội thẩm nhân dân, xây dựng đội ngũ hòa giải viên và giải quyết các vụ việc phát sinh tại cơ sở.

Đến nay, toàn tỉnh đã kiện toàn và đưa vào hoạt động ổn định 9 trung tâm hòa giải, đối thoại tại tòa án; duy trì hoạt động 1.336 tổ hòa giải với 9.029 hòa giải viên tại các thôn, bản, tổ dân phố.  Trong 5 năm qua, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 9.195 vụ việc, hòa giải thành 8.283 vụ, đạt tỉ lệ 90,1%, góp phần giữ gìn tình làng nghĩa xóm, hạn chế tranh chấp phát sinh thành các vụ việc phức tạp phải đưa ra xét xử.

Xây dựng đồng thuận xã hội

Ông Hồ Xy, Chủ tịch Ủy ban MTTQVN xã Dân Hóa chia sẻ: "Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, công tác hòa giải có ý nghĩa rất quan trọng. Khi Mặt trận cùng già làng, người có uy tín và các đoàn thể vào cuộc tuyên truyền, vận động, nhiều mâu thuẫn được giải quyết trên tinh thần đồng thuận, không để phát sinh thành điểm nóng. Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án đã tạo thêm cơ sở pháp lý để Mặt trận phối hợp tốt hơn với các cơ quan tư pháp trong bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân".

Theo bà Lê Thị Thùy Dung, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Trung Hải, điều quan trọng nhất trong công tác hòa giải không chỉ là hiểu pháp luật mà còn phải gần dân, lắng nghe dân và tạo được niềm tin. Nhiều vụ việc chỉ cần người làm công tác Mặt trận kiên trì gặp gỡ, phân tích đúng, đủ các quy định của pháp luật, đồng thời vận động bằng tình làng nghĩa xóm thì các bên đều tìm được tiếng nói chung. Khi người dân đồng thuận thì việc gì cũng thuận lợi hơn.

Là người từng chứng kiến một số vụ việc được giải quyết bằng hòa giải, ông Lê Tường, người dân thôn Lâm Lang 2, xã Hiếu Giang cho biết: "Tôi thấy cách giải quyết thông qua hòa giải giúp người dân bớt căng thẳng, tiết kiệm thời gian và chi phí. Điều quan trọng là sau khi giải quyết xong, bà con vẫn giữ được tình cảm, không xảy ra mâu thuẫn kéo dài như trước".

Việc triển khai Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án vẫn còn một số khó khăn. Ở một số địa phương, công tác tuyên truyền chưa thường xuyên; việc tiếp cận thông tin pháp luật của người dân, nhất là vùng sâu, vùng xa còn hạn chế.

Thời gian tới, Ủy ban MTTQVN tỉnh tiếp tục phối hợp với Tòa án nhân dân, ngành Tư pháp đẩy mạnh tuyên truyền Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án bằng nhiều hình thức đa dạng; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin; xây dựng tài liệu tuyên truyền ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là đồng bào vùng sâu, vùng xa.

Đồng thời phát huy vai trò của đội ngũ báo cáo viên pháp luật, hòa giải viên, người có uy tín trong cộng đồng; kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân và phản ánh đến các cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết; nâng cao chất lượng đội ngũ hòa giải viên thông qua tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng hòa giải và đối thoại...; tăng cường phối hợp giữa MTTQ với các cơ quan tư pháp trong trao đổi thông tin, giải quyết các vụ việc ngay từ cơ sở, góp phần xây dựng xã hội đồng thuận, thượng tôn pháp luật, giảm tranh chấp, khiếu kiện, giữ vững ổn định chính trị trên địa bàn tỉnh.