NÂNG CAO VAI TRÒ GIÁM SÁT XÃ HỘI CỦA MTTQ VIỆT NAM TRƯỚC NHỮNG VẤN ĐỀ NHÂN DÂN QUAN TÂM

Xuất phát từ vị trí, chức năng, nhiệm vụ của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới, qua thực tiễn 10 năm triển khai thực hiện Quyết định 217-QĐ/TW, ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị về ban hành “Quy chế giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị xã hội” và Quyết định 218-QĐ/TW về “Quy định về việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền”, đã khẳng định vai trò giám sát và phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội là phù hợp và đúng đắn.
Giám sát của MTTQ không mang tính quyền lực, là giám sát mang tính xã hội, tính nhân dân, thể hiện qua hoạt động giám sát rộng rãi trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ, giáo dục, y tế, môi trường, trật tự an ninh chung toàn xã hội và vận động nhân dân giám sát, tham gia giám sát hoặc trực tiếp giám sát theo nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định với cơ chế là “theo dõi, xem xét, đánh giá, kiến nghị” đối với hoạt động của cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử, cán bộ, công chức, viên chức trong việc thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật, đồng thời giám sát việc giải quyết kiến nghị đó.
Thực tiễn qua 10 năm triển khai thực hiện hoạt động giám sát, Mặt trận Tổ quốc đã phát huy vai trò liên minh chính trị, là tổ chức rộng rãi của Nhân dân, đã vận động Nhân dân tham gia xây dựng đảng, xây dựng chính quyền, củng cố hệ thống chính trị các cấp trong tỉnh ngày càng vững mạnh. Đồng thời thực hiện chức năng giám sát, phản biện xã hội đối với các tổ chức đảng, chính quyền các cấp. Đã chủ trì và phối hợp với các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp trong tỉnh tổ chức 2.273 cuộc giám sát trên các lĩnh vực: việc thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia; việc thực hiện chính sách, pháp luật liên quan đến đoàn viên, hội viên; thực hiện chính sách người có công, người nghèo; việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của người đứng đầu, cán bộ chủ chốt và cán bộ, đảng viên theo Nghị quyết của Đảng; việc thực hiện vai trò của người đại biểu dân cử, các công chức, viên chức, cơ quan nhà nước ở địa phương; việc thực hiện chính sách do đại dịch Covid-19; việc thực hiện pháp luật khiếu nại, tố cáo; tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng đối với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; việc thu chi ngân sách; công tác quy hoạch, đền bù, giải phóng mặt bằng, đầu tư xây dựng; thực hiện văn minh đô thị …
Thông qua công tác giám sát đã phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, thể hiện tốt hơn, rõ nét hơn chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; khẳng định được vai trò, vị trí của tổ chức Mặt trận, được cấp ủy, chính quyền đánh giá cao, tạo niềm tin vững chắc của Nhân dân với Đảng, chính quyền, công cuộc đổi mới và phát triển quê hương, đất nước. Tuy vậy, hoạt động giám sát của MTTQ thời gian qua vẫn còn những hạn chế trong thực hiện cơ chế giám sát, trong phối hợp triển khai thực hiện và trong phát hiện, kiến nghị những vấn đề Nhân dân quan tâm.
Để làm tốt hơn nữa hoạt động giám sát của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội, đáp ứng ngày càng tốt hơn vai trò đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, của đoàn viên, hội viên, trong thời gian tới cần quan tâm đến các vến đề sau:
Thứ nhất, coi việc giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội là công tác của toàn dân, ai cũng có trách nhiệm giám sát nhưng có phân công cụ thể, ai là chủ thể trực tiếp, ai là chủ thể gián tiếp. Đồng thời khuyến khích người dân có thể phản ánh, tố giác tội phạm, tham nhũng, tố giác cán bộ có biểu hiện suy thoái, tiêu cực, kiến nghị những vấn đề Nhân dân bức xúc.
Thứ hai, thường xuyên nghiên cứu, đề xuất điều chỉnh, bổ sung cơ chế, chính sách phù hợp, hiệu quả, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các tầng lớp nhân dân và đảm bảo điều kiện về vật lực, nguồn lực để tổ chức, triển khai thực hiện … Công khai, minh bạch mọi thông tin về giám sát và có cơ chế biểu dương, khích lệ những người làm tốt công tác giám sát, bảo vệ người trung thực thẳng thắn trong giám sát, phản biện xã hội.
Thứ ba, có sự nỗ lực, cố gắng, chủ động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ và hệ thống MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội từ tỉnh đến cơ sở và khu dân cư trong chủ trì, phối hợp thực hiện hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Cán bộ Mặt trận phải có bản lĩnh trong hoạt động giám sát, phản biện. Kết hợp nhuần nhuyễn tính pháp lý với sự thuyết phục, động viên, biểu dương, khen thưởng người tốt, việc tốt, đồng thời chỉ ra những thiếu sót, sai sót, khuyết điểm, những hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân được giám sát, phản biện. Theo dõi đến cùng việc giải quyết, trả lời kiến nghị của nhân dân của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hoạt động giám sát, phản biện, đảm bảo theo phương châm "Đúng người, đúng việc, đúng thời điểm; Hợp tình, hợp lý, hợp lòng dân".
Thứ tư, phát huy hơn nữa vai trò, trách nhiệm của ủy viên UBMT, các tổ chức thành viên; người uy tín, tiêu biểu trong cộng đồng, các chuyên gia trong các lĩnh vực; phối hợp chặt chẽ hơn nữa với cấp ủy, chính quyền trong giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân;
Thứ năm, có Kế hoạch dài hạn, lựa chọn các vấn đề phù hợp, thiết thực với đời sống, những vấn đề mà nhân dân đang quan tâm để thực hiện giám sát trước. Phối hợp với cấp ủy, chính quyền cùng cấp trước và trong quá trình thực hiện để được hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động giám sát, phản biện xã hội./.

Dương Tân Long
Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh