Phát huy sức mạnh Nhân dân trong tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam

MTTQ Việt Nam đã phát huy vai trò của Nhân dân tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam thông qua quyền làm chủ trực tiếp và gián tiếp bằng các hoạt động như sau: (i) MTTQ Việt Nam phát huy vai trò của Nhân dân thông qua hình thức tham gia góp ý các dự thảo chủ trương, chính sách của Đảng, của cấp ủy, cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương có liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của Nhân dân. (ii) Phát huy vai trò của Nhân dân tham gia góp ý các dự thảo, dự án luật của Nhà nước do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức. (iii) Nhân dân tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước thông qua hình thức giám sát trực tiếp hoạt động của cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương và CBCC, đảng viên, nhất là Người đứng đầu. (iv) Nhân dân tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước thông qua hoạt động của cơ quan đại diện cho mình là Quốc hội, HĐND, Ban TTND, Ban GSĐTCĐ. (v) Khi nhận được góp ý của Nhân dân, cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương, MTTQ có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý, tiếp thu góp ý của Nhân dân.
Thực tiễn, qua 5 năm, MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Trị đã tổ chức cho các tầng lớp Nhân dân tham gia ý kiến vào các dự thảo văn kiện Đại hội Đảng các cấp, văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2020-2025; dự thảo của cấp ủy các cấp. Đã tổ chức lấy ý kiến Nhân dân vào 38 Dự thảo các Bộ Luật, 401 dự thảo các văn bản Quy phạm pháp luật, các dự án, đề án từ Trung ương đến địa phương; tham gia ý kiến thẩm định hơn 44 Đề án, 2.294 dự thảo các chương trình, kế hoạch, Đề án, Nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội, AN- QP trên địa bàn.
Thông qua công tác nắm bắt dư luận xã hội, hoạt động tiếp xúc cử tri, MTTQ các cấp đã tiếp nhận 28.016 ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân; qua tiếp 2.222 lượt công dân; tiếp nhận 860 đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; qua việc giám sát trách nhiệm của đảng viên đang công tác ở nơi cư trú; thông qua 1.414 cuộc tiếp xúc, đối thoại với Nhân dân của cấp ủy, chính quyền; phối hợp tổ chức hội nghị tham vấn, lấy ý kiến cộng đồng dân cư nơi thực hiện Dự án trọng điểm của quốc gia, của tỉnh… MTTQ các cấp cũng đã tổng hợp, kiến nghị 205 vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân đến các kỳ họp của Quốc hội; 155 ý kiến, kiến nghị đến kỳ họp HĐND tỉnh; 630 kiến nghị đến HĐND cấp huyện và 3.752 kiến nghị đến HDND cấp xã trên các lĩnh vực.
Thông qua hoạt động giám sát, MTTQ các cấp thể hiện tốt hơn, rõ nét hơn chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, hội viên và Nhân dân. Qua 5 năm, MTTQ Việt Nam các cấp đã chủ trì và phối hợp triển khai 224 cuộc giám sát chuyên đề, bao quát tất cả các vấn đề triển khai thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của Nhân dân. Sau giám sát, cơ bản các kiến nghị của MTTQ đã được HĐND, UBND các cấp kịp thời chỉ đạo, kiểm tra, khắc phục những tồn tại, hạn chế; tiếp thu, điều chỉnh hoặc sửa đổi, ban hành chính sách phù hợp.
Hoạt động của Ban Thanh tra Nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng cơ sở đã phát huy vai trò làm chủ của Nhân dân, quyền công dân trong tham gia thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Qua 5 năm triển khai, các Ban Thanh tra nhân dân đã chủ trì giám sát 1.795 cuộc, phát hiện, kiến nghị với chính quyền, các cơ quan chức năng xem xét và đã được giải quyết 170 vụ việc; các Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng đã giám sát 3.998 cuộc, phát hiện và kiến nghị với các cấp, các ngành xử lý 287/316 vụ việc; góp phần hạn chế thất thoát, tiêu cực, tham nhũng, lãng phí ngay tại cơ sở, khu dân cư, bảo đảm tính công khai, minh bạch, tạo sự đồng thuận của người dân khi triển khai các công trình đầu tư, nhất là việc huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực đóng góp xây dựng nông thôn mới.
Bên cạnh đó, nhằm góp phần tích cực vào công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, MTTQ các cấp tổ chức cho Nhân dân tham gia góp định kỳ, thường xuyên và đột xuất về phẩm chất, đạo đức, lối sống và vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng; mối quan hệ giữa đảng viên với Nhân dân, nhất là giám sát những người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền địa phương trong việc thực hiện mối quan hệ giữa đảng viên với Nhân dân ở nơi cư trú. Giám sát cán bộ, đảng viên, đại biểu dân cử trong việc thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thông qua các cuộc họp dân; các cuộc đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng với Nhân dân; qua hòm thư góp ý của người dân gửi trực tiếp đến cơ quan, tổ chức đảng, chính quyền các cấp, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội.
Phát huy sức mạnh Nhân dân tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước là trách nhiệm của hệ thống chính trị, của mỗi cán bộ, đảng viên… và là trách nhiệm của từng người dân. Tuy nhiên, nhận thức của Nhân dân về quyền và trách nhiệm của mình tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân còn hạn chế. Trong thực tiễn, một bộ phận Nhân dân còn chưa thể hiện được bản lĩnh dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, vẫn còn hiện tượng nể nang, né tránh, ngại va chạm, nhất là góp ý đối với người đứng đầu, cán bộ chủ chốt của cấp ủy đảng, cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương.
Để nâng cao hiệu quả hoạt động của Nhân dân tham gia góp ý, xây dựng Đảng; góp ý, xây dựng, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương, cần tiếp tục thực hiện một số giải pháp như sau:
Một là, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng trong toàn xã hội về ý nghĩa, vai trò, quyền và trách nhiệm tham gia góp ý, xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền nhằm góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân, nâng cao năng lực hoạt động của nhà nước; xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh, hoạt động ngày càng hiệu lực, hiệu quả trong giai đoạn mới, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Hai là, cần quy định đầy đủ cơ chế, chính sách, pháp luật cụ thể để thực hiện các quyền và trách nhiệm của Nhân dân tham gia góp ý, xây dựng Đảng, chính quyền nhằm nâng cao chất lượng hoạt động trong thực tế.
Ba là, Mặt trận Tổ quốc tiếp tục thực hiện tốt các hoạt động về tuyên truyền, phổ biến pháp luật; tập hợp ý kiến, kiến nghị của Nhân dân. Đa dạng các hình thức góp ý xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, xây dựng chính quyền ở địa phương; phát huy vai trò tham gia giám sát và phản biện xã hội của Nhân dân; phối hợp với cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương ở mỗi cấp, nhằm nâng cao chất lượng các hoạt động tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, xây dựng chính quyền địa phương.
Bốn là, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp ở địa phương quan tâm hơn nữa việc lãnh đạo đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao chất lượng, thực chất hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, của Nhân dân trong công tác tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng; đẩy mạnh hơn nữa hoạt động đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy đảng, chính quyền với Nhân dân.
Năm là, phối hợp với cơ quan Đảng, nhà nước và chính quyền địa phương trên các lĩnh vực công tác Mặt trận tham gia xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước, chính quyền.
Phát huy sức mạnh Nhân dân tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền là quá trình phát hiện, khơi dậy, bồi dưỡng, động viên, khích lệ Nhân dân đóng góp công sức, trí tuệ trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng chính quyền, góp phần làm cho Đảng, Nhà nước ngày càng trong sạch, vững mạnh. Vì vậy, phải luôn bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân, giữa các vùng, địa phương... Lắng nghe, thấu hiểu, nắm tình hình và giải quyết những nguyện vọng, kiến nghị hợp pháp, chính đáng, những vấn đề bức xúc của nhân dân./.

BÙI THỊ NGỌC CẨM
Trưởng Ban Dân chủ - Pháp luật