Người giữ lửa cho núi rừng quê hương

Ông Côn Liên chia sẻ: “Tôi rất vinh dự thay mặt cho đồng bào dân tộc Pa Kô, Vân Kiều xã Tà Rụt báo cáo tham luận về việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc cũng như các loại hình nghệ thuật dân gian và ngành nghề thủ công truyền thống của đồng bào Pa Kô, Vân Kiều”.

Trong những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Pa Kô, Vân Kiều ở miền núi tỉnh Quảng Trị đã được các cấp ủy đảng, chính quyền, MTTQVN các cấp đặc biệt quan tâm. Xác định nhiệm vụ, công tác tuyên truyền, vận động trong phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” là một trong những nội dung trọng tâm của việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, ông Côn Liên- người có uy tín trong cộng đồng thôn, bản đã thường xuyên tuyên truyền cho người dân về nội dung của cuộc vận động, làm cho người dân nhận thức được tầm quan trọng của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống.

Ông đã đứng ra tổ chức, thành lập đội văn nghệ quần chúng thôn A Đăng, xã Tà Rụt gồm già làng và một số thanh niên, sưu tầm và phục dựng các làn điệu dân ca, sử dụng các nhạc cụ truyền thống, tổ chức các ngày lễ lớn như lễ hội A riêuping, tết mừng lúa mới… Ông Côn Liên cho biết: “So với cách đây 15 năm, việc duy trì văn hóa cồng chiêng đã có nhiều thay đổi nhưng vẫn giữ được nét phong tục, tập quán, nhiều lễ hội được tổ chức trang trọng, vui tươi, lành mạnh, không rườm rà và rất tiết kiệm, phù hợp với Luật Di sản văn hóa”…

Các nghi lễ cổ truyền của dân tộc Pa Kô đều gắn liền với văn hóa cồng chiêng bao đời nay. Nhiều thể loại nhạc cụ truyền thống, các làn điệu dân ca đã được ông Côn Liên sưu tầm và truyền dạy cho con cháu đời sau. Trong đó có 4 làn điệu dân ca là Ka lơi, Cha chấp, A dên và Tà oái được ông cùng với các già làng, trưởng bản, các nghệ nhân trong vùng sưu tầm, thể hiện và dịch từ tiếng đồng bào dân tôc thiểu số sang tiếng Việt để lưu giữ.

Cuộc sống sinh tồn của đồng bào dân tộc Pa Kô, Vân Kiều gắn liền với núi rừng đã tác động rất lớn đến sự hình thành nhân cách cũng như lối sống sinh hoạt đặc trưng của con người nơi đây. Nhạc cụ truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số cũng được hình thành theo lối sống, sinh hoạt lao động và tâm hồn con người giao hòa với núi rừng, sông suối, bản làng....

Bằng những nguyên liệu có từ thiên nhiên như tre, nứa, lá cây và một số loại cây rừng khác, ông Côn Liên cùng với dân bản đã tạo ra các nhạc cụ truyền thống độc đáo thông qua đôi bàn tay chế tác khéo léo và khả năng thẩm âm độc đáo. Riêng xã Tà Rụt, đến nay đã có hơn 40 nghệ nhân biết sử dụng các loại nhạc cụ khác nhau.

Từ khi có Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) về bảo tồn và phát huy giá trị “Nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, người Pa Kô, Vân Kiều đã nhận thức sâu sắc hơn về cuộc sống mới, giữ gìn những giá trị văn hóa tinh hoa, đặc sắc của dân tộc mình, tiến tới xóa bỏ những hủ tục, gây lãng phí, tốn kém. Ông Côn Liên luôn đi đầu trong các phong trào đó.

Với ông, việc bảo tồn, duy trì các giá trị văn hóa truyền thống còn có ý nghĩa trong việc đoàn kết dân tộc, xây dựng tình cảm tốt đẹp trong cộng đồng, duy trì giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ bản sắc độc đáo của dân tộc mình, tạo không khí vui tươi phấn khởi, khơi dậy lòng tự hào dân tộc, tinh thần yêu nước, yêu quê hương của người Pa Kô, Vân Kiều nói chung và dân bản A Đăng nói riêng.

Để phát huy và bảo tồn các di sản văn hóa của người Pa Kô, Vân Kiều trong thời gian tới, ông Côn Liên đã kiến nghị một số giải pháp cụ thể, trong đó chú trọng đến việc tuyên truyền, giáo dục sâu rộng trong đồng bào về việc phát huy các giá trị văn hóa cồng chiêng, phục hồi, phục dựng các lễ hội văn hóa dân gian, chú trọng tổ chức các hoạt động phù hợp với văn hóa truyền thống của người Vân Kiều, Pa Kô; có biện pháp ngăn ngừa nạn buôn bán cồng chiêng trái phép, gắn liền các giá trị tích cực của quy ước, hương ước làng văn hóa, gia đình văn hóa thông qua phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” phù hợp với bản sắc văn hóa dân tộc.

Thông qua việc bảo tồn, phát huy các nét đẹp văn hóa truyền thống, ông Côn Liên cùng các nghệ nhân vùng núi rừng Quảng Trị đã lưu truyền cho con cháu đời sau và đồng bào dân tộc thiểu số trong cộng đồng hiểu sâu sắc hơn những giá trị văn hóa đã được lưu giữ qua nhiều thế hệ, góp phần làm phong phú thêm kho tàng văn hóa Việt Nam và bản sắc văn hóa dân tộc chính là động lực quan trọng để xây dựng đời sống ấm no, hạnh phúc. Ông Côn Liên được dân bản gọi bằng cái tên rất đỗi thân thương: Người “giữ lửa” cho núi rừng quê hương.